मास्टर दत्ताराम
मास्टर दत्ताराम (दत्ताराम वळवयकार)ः ( जल्मः 10 जून 1913, वळवय, गोंय, मरणः 19 सप्टेंबर 1984, वसई).
गोंयचो नामनेचो नट. ताचें भुरगेंपण वळवय गांवांतच गेलें. तो चवथीमेरेन शिकलो. ताचें शिक्षणांत व्हडलेंशें मन लागनासलें. पूण दशावतारी खेळांत-नाटकांत वांटो घेवपाक ताका मानवतालें. तो 10 वर्सांचो आसतना सखाराम बरवे हाणें ताका आपल्या ललितप्रभा संगीत मंडळींत घेतलो. तेन्ना मामा वरेरकराच्या कुजविहारी ह्या नाटकांत पेंधा ही ताका मेडळींत थोडो तेंप काम करतकच तो रंग बोधेच्छु समाज हे रघुवीर सावकाराचे नाट्यसंस्थेंत गेलो. हे कंपनीच्या संशयकल्लोळ ह्या नाटकांत मा. दत्तारामाचें कृतिकेचें काम उल्लेख करपासारकें आसा. खंयच्याच नाटककाराकडल्यान नाटकाचे धडे घेनासतना ताणें तांची देख दोळ्यांमुखार दवरून ही विधा आपणायली. नानासाहेब फाटक , चिंतामणराव कोल्हटकर , गणपतराव जोशी ह्या व्हड कलाकारांचो आदर्श ताणें सतत दोळ्यांमुखार दवरलो आनी एकलव्य वृतीन ही कला आत्मसात केली.
उपरांत तो विष्णु बोरकराच्या प्रभात संगीत मंडळींत गेलो. हे कंपनींत आसताना ताणें मानापमान, कुंजविहारी, ललाटलेख, पुण्यप्रभाव , पैशांचा पाऊस, नेकजात मराठा, राक्षसी म्हत्वाकांक्षा अशा नाटकांतल्यान नायक-नायिकेच्यो, खलनायकाच्यो, विनोदी, वीररसप्रधान अशो तरेतरेच्यो भुमिका गाजयल्यो.तो फक्त नट म्हूण रावलो ना. ताका नाटयवेवसायांतल्या बारीकसारीक गजालींची म्हाती आसली. रंगभुशा करप, पड्डे रंगोवप, हिशोब दवरप, तालमी घेवप हीं कामांलेगीत तो उमेदीन करतालो. नव्या कलाकारांक प्रोत्साहन दिवपाची खास तरा ताचेकडेन आशिल्ली. प्रभात कंपनींत जायतो तेंप रावन ताणें आपल्या कलागुणांनी खूब नामना मेळयली.
पूण उपरांतच्या काळांत चित्रपटाचेंआगमन जालें आनी रंगमाचयेची पत उणी जांवक लागली. अशा वेळार मा. दत्ताराम मुंबय आयलो. ह्या काळांत ताका हालाखीचे परिस्थितीक तोंड दिवचें पडलें. तरीपूण ताणें आपलो विसवास सोडलो ना. संसिक्त नटसंच, सहकारी मनोरंजन हांगा आनी जंय मेळटा, थंय जी परिस्थितींत येता ते परिस्थतींत पली कला चालू दवरली.
स्वच्छ आरोह, अवरोहपूर्ण उच्चार , मुद्राभिनय , आशयपूर्ण आनी लवचीक हालचाली, पूर्ण पाठांतर हीं मा. दत्तारामाचीं कांय खाशेलपणां आशिल्लीं. साहित्यसंघ नाट्यशाखेंत ताका जायत्या पोरन्या भुमिकांवांगडाच नव्यो भुमिकाय मेळ्ळ्यो . वैजयंतींतलो जयपाल, लोकांचो भ्रमिश्ट राजा, कौंतेयमदलो उदार कार्ण, होनाजी बाळांतलो रंगेल खलनायक उदाजी अशा जायत्या भुमिकांवरवीं ताणें आपल्या अभिनयांतलीं तासां प्रेक्षकांमुखार साकार करून प्रेक्षकांक उडयले. साहित्य संघाच्या भाऊबंदकी ह्या नाटकांत नानासाहेब फाटक (रोघोबा) , दुर्गा खोटे (आनंदी) आनी मा. दत्ताराम (रामशास्त्री) हांचेयो म्हत्वाच्यो भुमिका आशिल्ल्यो. ह्या नाक्यप्रयोगाक दिल्ली हांगा जाल्ल्या अखिल भारतीय थरावयल्या सर्वभाशीक नाटयोत्सवांत पयल्या क्रमांकाचें इमान फाव जाल्लें.
साहित्य सांघांत आसतनाच मा. दत्तारामाक ललितकलादर्शचें निमंत्रण मेळ्ळें. गांगा येवन मा. दत्तारामाक सुमाराभायर नामना मेळ्ळी. ताणें तूंत सत्तेचे गुलाम श्री , सोन्याचा कळस आकाशगंगा, दुरितांचे तिमीर जावो आनी पंडितराज जगन्नाथ ह्या नाटकांनी केल्ल्या भुमिकांक खूब नामना मेळ्ळी. ताच्या उपरांतची ताका म्हत्वाची कामगिरी म्हळ्यार गोवा हिंदू असोसिएशनच्या , कलाविभागाच्या रायगडाला जेव्हा जाग येते. ह्या नाटकाचें दिगदर्शन आनी शिवाजीची मुकेल भुमिका ताच्या ह्या नाटकाक सुमाराभायर यश मेळ्ळें. गोवा हिंदू असोसिएशनच्या आनीक एका मत्स्यगंधा नाटकाचें दिगदर्शन आनी भिष्माची भूमिका केली आनी गाजयली.
जितलों प्रतिभावंत तितलोच चरित्रवान असो हो असामान्य कलाकार आशिल्लो. आपले कलेची आनी पर्यायान नाटक ह्या वेवसायाची श्रध्दा आशिल्लो हो कलाकार म्हणजे ह्या वेवसायांतल्या लोकांखातीर एक आदर्श आसलो. ताच्या निमण्या काळांत ताणें नाट्यशास्त्रांचें शिक्षण दिवपाचें काम केलें.