जांबळ

विकिपीडिया कडल्यान
Jump to navigation Jump to search

जांबळमराठी-जांभूळ;हिंदी-जामुन,काला जामुन;गुजराती-जांबुडा;संस्कृत-जंबु,महास्कंध,नीलफल;इंग्लीश-ब्लॅक प्लम,जावा अॅपल;लटीन-सायझिजियम क्युमिनी,युजेनिया जांबोलाना;कूळ-मिर्टेसी. वर्सूयभर पाचर्वेचार उरपी हें झाड सुमार ३० मी.मेरेन ऊंच वाडटा.झाडाचो घेर सुमार ३.६ मी.मेरेन आसता.साल २.५ सें मी.जाड;पानां एकामेकांसामकार आनी दाट पाचवीं आसतात.पानांची लांबाय ७.५ ते १५ सें मी.आनी रुंदाय ३.८ ते ६.३ सें मी.आसता.फुलां भितरल्यान हळडुवीं जाल्यार भायल्यान लेव पाचव्या कोराचीं आसतात.फुलांच्यो चार पाकळ्यो वेगवेगळ्यो आसतात.फळां एके बियेचीं लांबट,वाटकुळीं आसतात. ह्या झाडाचें मूळ स्थान भारतांतले अस्तंत घाट अशें मानतात. ह्या पिकाची लागवड श्रीलंका,मलाया,ऑस्ट्रेलिया ह्या देशांनी व्हडा प्रमाणांत जाता.भारतांत चडशा अस्तंत घाटांत हें झाड सर्रासपणान दिसता.ह्या झाडाची पद्धतशीरपणान केल्ली लागवड भारतांत पळोवंक मेळना.गोंयांत जांबळांचे रूख काजूचे लागवडींत आनी न्हंयांचे देगेर सैमीक पद्धतीन जाल्ले दिसतात. जांबळाच्यो खास अश्यो जाती नात.पूण दोन प्रकार आसात,ते अशे. १.रा-जामन:ह्या प्रकारच्या झाडाक मोटीं जांबळां लागतात.तीं गोड आसतात.आनी भितरल्यो बियो बारीक आसतात. २.काथा:ह्या प्रकारचीं जांबळां बारीक आनी रूचीक आंबट आसतात. जांबळाचें झाड लोमी प्रकारचे जमनींत बरेतरेन वाडटा.उदक सहजपणान व्हांवन वचपी सुवात ह्या झाडाक मानवता.झाड पावसाच्या उदकाचेर वाडटा,तरी गिमादिसांनी उदक घाल्यार ताची वाड बरे तरेन जाता. पद्धतशीर लागवड करपाखातीर बियो काडून १० ते १५ दिसांभितर किल्लत घालतात.जांबळाचे बियेचें खाशेलपण म्हळ्यार एके बियेंतल्यान बरींच रोंपां किल्लून येतात.कलम पद्धतीनूय ह्या झाडाची लागवड करतात.शास्त्रोक्त पद्धतीन लागवडीखातीर १*१*१ मी.लांब,रूंद आनी खोल १०*१० मी.अंतराचेर फोण्कुलां मारून पावसाचे सुर्वेक तातूंत रोंप वा कलम रोयतात.सुरवातीचीं पांच वर्सां झाडाक सुमार २० किग्रॅ.कंपोस्ट वा शेणसारें दितात.उपरांत हें प्रमाण ल्हव ल्हव वाडोवन १० वर्सां आनी ताच्यावयल्या झाडाक १०० किग्रॅ.कंपोस्ट वा शेणसारें घालतात.जमीन पिकाळ आसल्यार झाडाक रसायनीक सारीं घालपाची गरज ना.पूण हलक्या दर्जाचे जमनींत वाडिल्ल्या झाडाक सुमार १० वर्सांउपरांत २५० ग्रॅ.नत्र;२५० ग्रॅ.स्फुरद आनी २५० ग्रॅ.पलाश दितात.हें सारें सादारणपणान ऑगस्ट म्हयन्यांत दितात. रोंपा लावन तयार केल्लीं झाडां ८-१० वर्सांभितर, जाल्यार कलमी झाडां ५-६ वर्सांभितर फळां दिवंक लागतात.झाडाक फेब्रुवारी-मार्च म्हयन्यांत फुलां येतात आनी फळां एप्रिल-मे म्हयन्यांत येतात.एका झाडाक सुमार १००-१५० किग्रॅ.जांबळां लागतात. जांबळाच्या झाडाचें लांकुड घराच्या मदेराक आनी शेतकारांचीं उपकरणां करपाखातीर वापरतात.झाडाचे सालींतलें टॅनीन हें द्रव्य चामडें रांपोवपाखातीर उपेगाचें आसता.फळां पिकतकच रूचीक बरीं लागतात.पोटांतल्या तशेंच गोडयामुताच्या दुयेंसांचेर जांबळींचीं फळां उपेगी पडटात.फाळांपसून सोरो,जेली,सरबत,व्हिनीगर तशेंच लोणचीं तयार करतात.झाडाचीं पानां रस्मी कीडे पोसूंक वापरतात.तशेंच तांचो गोरवां,मेंढरां,बोकडयो हांचेखातीर खावड म्हूण उपेग जाता.तरन्या पानांचो कसाय पोटांतल्या विकारांचेर वखद म्हूण घेतात.जांबळाच्या फुलांनी बऱ्याच प्रमाणांत म्होंव आसाता.ह्या झाडाक रोगाचो वा कीडीचो त्रास व्हडलोसो जायना.पानां खावपी कीड आनी धवो मूस हांचो केन्नाय त्रास जावं येता.असो त्रास जाल्यार ०.०३% मॅलाथीयोन वा डायमेथोएट ह्या जंतुनाशकांचो फवारो मारतात.फळां कुसपाचो त्रास जाल्यार डायथेन-झेड ७८ हें जंतुनाशक ०.२% फवारतात. -विश्राम गांवकार

"https://gom.wikipedia.org/w/index.php?title=जांबळ&oldid=175025" चे कडल्यान परतून मेळयलें