ಕೊಂಕ್ಣಿ ಭಾಸ್

विकिपीडिया कडल्यान
हुपून वचात: दिशा-नियंत्रण, सोद

Dummy templates

'ಕೋಂಕಣೀ”’ (ದೇವನಗರಿ: ಕೋಂಕಣೀ ; ಕನ್ನೋಡ:ಕೊಂಕಣಿ; ಮಲಯಾಳಮ:ಕೊಂಕಣೀ ; ರೋಮೀ ಲಿಪಿ: Konknni ; IAST: ” ) ಭಾರೋತಾಂತ್ಲೀ ಏಕ ಭಾಸ ಆಸಾ, ಆನೀ ತೇಂ ಭಾರೋತಿ-ಯುರೋಪಿ ಕುಟ್ಮಾಚೇ ಸದಸ್ಯ ಆಸಾ.ಹೇಂ ಏಕ Indo-Aryan ಭಾಸ ಆಸಾ ಜ್ಯಾಚೇಂ ಮೂಲ Indo-European languages ಹಾಂತು ಆಸಾ, ಆನೀ ಹ್ಯಾಂತ ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೇಂತಲೇ ಆನೀ ಕೋಂಕಣೀಂತ ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಶಾಂತಲೇ ಮೋಸ್ತ loan words ಆಸಾತ. ಕೋಂಕಾಣೀಂತ ಅನ್ಯ ಭಾಶಾಂತಲೇ influences ಆಸಾತ ಜಸೇ ಪುರ್ತುಗೇಝ, ಕನ್ನಡಾ, ಮರಾಠಿ ಆನೀ ಫಾರ್ಸಿ-ಆರಬೀ.

ಪ್ರಾಂತ[बदल]

ಕೊಂಕ್ಣಿ ಭಾಸ್ ಭಾರೋತಾಂತಲ್ಯಾ ಪಶ್ಚಿಮ್ ಕಿನಾರೆರ್ ಕೋಂಕಣ ಪ್ರಾಂತಾಂತ್ ಮೊಸ್ತು ಝಾಜ್ಯಾಂತ ಉಲೋಇಲೇಂ ಝಾತಾ.ಹ್ಯಾಂತ ಮ್ಹಾರಾಷ್ಟ್ರಾಂತಲೇಂ ಕೊಂಕ್ಣಿ ವಿಭಾಗ್,ಗೋಂಯಾ, ಕೆನರಾ, (costal ಕರ್ನಾಟಕ) ಆನೀ ಕೇರೋಳಾಂತಲೇ ಥೋಡೇ ಝಾಗೇ ಆಸಾತ. ಹರ್ ಏಕ ಝಾಗ್ಯಾಂತ ವೇಗ್ಲೇಂ ಬೋಲಿ (dialect), ಉಲಂವ್ಚಿ ರೀತ್ ,vocabulary, tone ಆನೀ ಕೇದಾಳಾ grammar ಹಾಂತು ಸೋಇತ ಮೋಸ್ತ ಫರಕ್ ಆಸ್ತಾ.

ಲೋಕಸೋಂಖ್ಯಾ[बदल]

ಭಾರೋತ ಸೋರ್ಕಾರಚೇಂ Census Department ಚ್ಯಆ ೧೯೯೧ ಸ್ತೋತ್ರಾಂನುಸಾರ, ಭಾರೋತಾಂತ ಕೋಂಕಾಣೀ ಉಲೋಇತಲೇ ಲೋಕಾಂಚೀ ಸೋಂಖ್ಯಾ ೧,೭೬೦,೬೦೭ ಆಸಾ . ಕೋಂಕಾಣೀ ಲೋಕ ಭಾರೋತ್ಟ ಲೋಕ್ಸೋಂಖೇಂತ ೦.೨೧% ಲೋಕ ಕೋಂಕಣೀ ಆಸಾತ[1]. ಭಾರೋತ ಸೋಂವಿಧಾನಾಂತ್ಲ್ಯಾ ಸೂಚಿತ ಭಾಶೇಂತ್ಲೇ ಉಲೋವನಾರಾಂಚ್ಯಾ listಆಂತ ಕೋಂಕಣೀ ೧೫ವ್ಯಾ ಸ್ಥಾನಾರ ಆಸಾ. ವೋರ್ಸ ೨೦೦೧ಆಂತ ಕೇಲ್ಯಾ ಲೋಕ್ಸೋಂಖಿಕೋರೋಣ ಚೇಂ figures ಆತ್ತಾಂ ಮುಸೋರ public ಕೋರುನಾಂತ. ಭಾರೋತಾಚ್ಯಾ ಭಾಇರ ವೋಸ್ತಿ ಕೋರತೋಲೇ ಕೋಂಕಣೀ ಮೋಣ್ಷ್ಯಾಂಚೇ ಸೋಂಖ್ಯಾ ಮೋಸ್ತ ಆಸಾ.ತ್ಯಾಂಚಿ ಸೋಂಖ್ಯಾ ಝಾಣಾಂವಚೇಂ ಕಾಮ difficult ಆಸಾ. ಏಥ್ನೋಲೋಗಚ್ಯಾ(Ethnologue) ಆಕಾರಾಂತ ವಿಶ್ವಭೋರ ಕೋಂಕಣೀ ಉಲೋಇತಾಲ್ಯಾಂಚೀ ಸೋಂಖ್ಯಾ ೭೬ ಲಾಖ(estimated) ಆಸಾ [2] [3] .

ಝೋಲ್ಮ[बदल]

ಕೋಂಕಣೀ ಭಾಶೇಚ್ಯಾ ಝೋಲ್ಮಾವಿಶೋಯ ವೇಗ-ವೇಗ್ಲೇಂ theories ಆಸಾತ.

ಕೋಂಕಣೀ ಭಾಸ ಕೋಂಕಣ ಪ್ರಾಂತಾಂತ ಝೋಲ್ಮಾಲೀ(ಏಕಾ ವೇಳಾರ ಕೋಂಕ ಮ್ಹುಳ್ಯಾರ ಭಾರೋತಚೋ ಪೋಸ್ಚಿಮಿ ಕಿನಾರೋ, ಗುಜ್ರತ ಸೋಡ್ನ) ಆನೀ ಥೋಂಯ್ಚ ತೇಂ ವಾಡಲೇಂ. ಪೋಣ ತಾಚೇಂ ಇತಿಹಾಸ ಮೂಲ ತೋರ್ಯೇನ ಗೋಮಾಂತಕ (ಆಯಚ್ಯಾ ಗೋಂಯಾಂತ) ಆಸಾ.ದೇಕುನ ತಾಚೇಂ ನಾಂವ ಕೋಂಕಣೀ ಪೋಡಲೇಂ.

ಏಕ ಮಾನೇತಾ ಪ್ರಮಾಣೇಂ ಆರ್ಯಾಂಚೋ ಏಕ ಘುಟ , ಉತ್ತೋರ ಭಾರೋತಾಂತ ಸರಸ್ವತಿ ನೋದ್ಯೇಚ್ಯ ಸುಖ್ಲ್ಯಾ ಉಪರಾಂತ(ವೋರ್ಸ ೬೦೦ಇಸ್ವಿ ಪುರ್ವೀಂ) ಥೋಂಇ ಥಾವ್ನ ಕೋಂಕಣಾಕ ಪಾವಲೋ [4]. ಹೇ ಆರ್ಯ ಆಪ್ಲ್ಯಾ ವೋಟ್ಟುಕ ಸೌರಾಸೇನೀ ಪ್ರಾಕ್ರಿತ ಹಾಡ್ನ ಆಯಲೇ ಜೇ ಥೋಡ್ಯಾ ವೇಳಾಂತ ಕೋಂಕಣೀ ಭಾಶೇಂತ ರುಪಾಂತೋರ ಝಾಲಿ [5].

ದುಸ್ರ್ಯಾ ಮನ್ಯೇನ ಕೋಂಕಣೀ, "ಕೋಕ್ನಾ" ನಾವಚ್ಯಾ ಏಕಾ ಆದಿವಾಸೀ ಭಾಶೇಚೇಂ ಸೋಂಸ್ಕ್ರುತಾಂತ ರುಪಾಂತೋರ ಝಲೇಲೇಮ ಭಾಸ.ಕೋಕ್ನಾ ಆದಿವಾಸೀ( ಜ್ಯಾಂಕಾ ಕೋಕ್ನಿ, ಕುಕ್ನಿ ವೋ ಕುಕ್ನಾ ಸೋಇತ ಮ್ಹುಣತಾತ) ಆತ್ತಾಂ ಉತ್ತೋರ ಮ್ಹಾರಾಷ್ಟ್ರಾಂತ ಆನೀ ಗೋಕ್ಷಿಣ ಗುಜ್ರಾತಾಂತ ವೋಸತಾತ, ಪೋಣ ನಾಂವಾಪ್ರಮಾಣೇ ಪೋಳೋಇಲ್ಯಾರ , ಕೋಂಕಣ ಪ್ರಾಂತಾಂತ ಪೋಇಲೇಂ ವೋಸತೋಲೇ. ಪುಣರ್ವಾಸ ಕೋರ್ತೋಲೇ ಆರ್ಯ ಹಾಂಗಾ ಯೇಉನ , ತಾಂಚೇಂ ಭಾಸ ಶಿಕ್ಲೇ ಆನೀ ತಾಂತು ಸೋಂಸ್ಕ್ರುತ/ಪ್ರಾಕ್ರುತ ಚೇ ಸೋಬ್ದ ಮೇಳೋಇಲೇಂ. ಹ್ಯಾ ಪ್ರಮಾಣೇ, ಕೋಂಕಣೀ ಝೋಲಮಾಲೀ.[6]

ಇತಿಹಾಸ[बदल]

ಪೋಇಲೇಂ ವೋರ್ಸಾಂ[बदल]

ಕೋಂಕಣೀ ಭಾಷೇಚಿ ಪ್ರಗತಿ ಗೋಂಯಾಂತ ಝಾಲೀ. ಪುರ್ವಿ ಕಾಳಾರ ಕೋಂಕಣೀ ಬೋರೌಂಕ ಬ್ರಹ್ಮೀ ಲಿಪಿ ವಪೋರತೇಲೇ, ಪೋಣ ತೇಂ ಥೋಡ್ಯಾ ವೇಳ ಉಪರಾಂತ ಬೋಂದ ಝಾಲೇಂ ಆನೀ ತ್ಯಾಚ್ಯಾ ಉಪ್ರಾಂತ ದೇವನಗರಿ ಲಿಪಿ ವಾಪೋರುಂಕ ಲಾಗಲೇ. ಕೋಂಕಣೀ ಘೋರಾಂತ ಆನೀ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಾಂತ ವಾಪೋರ್ಲೇಂ ಝಾತೇಲೇ.

ದುಸ್ರೇ ಝಾತೀ[बदल]

ದುಸ್ರೇ ಕೋಂಕಣೀ ಝಾತೀ ಝೋಲ್ಮಾಲ್ಲೇ ಆನೀ ತಾನೀಂ ಆಪ್ಲೇಚ ಉಲೌಂಚಿ ರೀತ ಆಡಲ.ರತ್ನಾಗಿರಿ ಆನೀ ಭಟಕಳ ಚೇ ಕೋಂಕಣೀ ಮ್ಹೋಪಳೀಂ ಝಾತೀ ಓರಬೀ ನವಿಗಾರ ಆನೀ ಸ್ಥಾನೀ ಲೋಕಾಂ ಮೋಧೇಂ ಕಾಝಾರ ಆನೀ ಹಿಂದ್ವಾಂಚ್ಯಾ ಧೋರ್ಮಾಂತರ ಝಾಉನ ಆಇಲೇ[7]. ಆನ್ಖೀ ಏಕ ಭಾಇಲ್ಯಾಂಚೀ ಝಾತ ಆಸಾ ಸಿದ್ದಿ. ಹೇ ಸಿದ್ದಿ ಈಥೀಓಫಿಯಾ ಥಾಉನ ಆಇಲೇ ನಾವಿಗಾರ-ವೀರ ಆಸಲೇ [8].

Migration and Fragmentation[बदल]

ಪುರ್ತುಗೇಜಾಂಚ್ಯಾ ಆಇಲ್ಯಾ ಉಪರಾಂತ ಕೋಂಕಣೀಂತ ಮೋಸ್ತ ಬೋದೋಲ ಝಾಲೇಂ. ಕೋಂಕ್ಣ್ಯಾಂಚೇ ಕ್ರೀಸ್ತಾಂವ ಧೋರ್ಮಪೋರಿವೋರ್ತೋನ ಝಾತಾಲೇ ಆನೀ ಪುರ್ತುಗೇಝಾಂಚೇ ಧೋರ್ಮ-ನೀತೀ ಚ್ಯ ಕಾರಣಾರ ಮೋಸ್ತ ಕೋಂಕಣೀ ಹಿಂದು ಶೇಜಾರ್ಚ್ಯಾ ಪ್ರಾಂತಾಂತ ಧಾವಲೇ.ಹಿಂದು ಆನೀ ಕ್ರೀಸ್ತಾಂವ ಲೋಕಾಂಮೋಧೇಂ ಓಂತೋರ ವಾಡಲೇಂ ಆನೀ ಆನೀ ಥೋಡ್ಯಾ ವೇಳಾಂತ ತ್ಯಂಚೀ ಉಲೋಂವಚಿ ರೀತ ಸೋಇತ ಬೋದೋಲ್ಲೀ. ಆದಲ್ಯಾ ೫೦೦ ವೋರ್ಸಾಂತ ಕೋಂಕಣೀ ಭಾಸ ಕೇನಾರಾ(ತಟ್ವೋರ್ತೀ ಕೋರ್ನಾಟೋಕ), ಕೋಕಣ-ಪಟ್ಟಾ (ತಟ್ವೋರ್ತೀ ಮ್ಹಾರಾಷ್ಟ್ರ) ಆನೀ ಕೇರ್ಲಾಂತ ಪಾವಲೇಂ, ಮೂಲ ಕಾರೋಣ ಕೋಂಕ್ಣ್ಯಾಂಚ್ಯಾ migration . ತ್ಯಾಚ್ಯಾ ಪೋಇಲೇಂ ಸೋಇತ ಕೋಂಕಣೀ ಲೋಕ ಶೇಜಾರ್ಚ್ಯಾ ಪ್ರಾಂತಾಂತ ರವತೇಲೇ, ಪೋಣ, migration ಚೇಂ ಮೂಲ ಕಾರೋಣ ಗೋಂಯೇರ ಪುರ್ತುಗೇಝ ರಾಜ ಆಸಲೋ.

ಗೋಂಯಾಂ ಸೋಡ್ಣ ಪೋಳ್ತೋಲ್ಯಾಂತ ಹಿಂದ್ವಾಂಚೇ ಆನೀ ಕ್ರೀಸ್ತಾಂವ ಆಲ್ಲೇ ಆನೀ migration ತೀನ ಪೋವ್ಟೀ ಘೋಡಲೇಂ. ಪೋಇಲ್ಯಾ ಪೋವ್ಟೀಂ , ಪುರ್ತುಗೇಝ ರಾಜ ಸ್ಥಾಪೋಣ ಝಾಲ್ಯಾ ಉಪರಾಂತ ಆನೀ ೧೫೬೦-೭೦ ಚ್ಯಾ ಇನ್ಕ್ವಿಝಿಸಾಂವ(Inquisition) ಝಾತ ಆಸತಾನಾ. ದುಸ್ರೇಂ ಪೋವ್ಟೀಂ ೧೫೭೧ ಚ್ಯಾ ಪುರ್ತುಗೇಝ ಆನೀ ಬೀಜಾಪುರಚ್ಯಾ ಸುಲತಾನಾ ಮೋಧೇಂ ಲೋಡಾಈ ಝಾತಾನಾ. ತಿಸ್ರೇಂ ಪೋವ್ಟೀಂ ೧೬೮೩-೧೭೪೦ಚ್ಯಾ ಪುರ್ತುಗೇಝ ಆನೀ ಮೋರಾಠ್ಯಾಂ ಮೋಧೇಂ ಲೋಡಾಈ ಚ್ಯಾ ವೇಳಾರ. ಪೋಇಲೇಂ ಪೋವ್ಟೀ ಮೋಸ್ತ ಹಿಂದ್ವಾಂನೀ ಗೋಂಯಾಂ ಸೋಡ್ಲೇ. ದುಸ್ರ್ಯಾ ಆನೀ ತಿಸ್ರೇ ಪೋವ್ಟೀ ಸೋಡಾಸ್ತ ಕ್ರೀಸ್ತಾಂವ್ಚೇ ಆಲ್ಲೇ [9].

ಹೇಮ ಪೋಳುನ ಗೇಲ್ಲ್ಯೋ ಝಾತೀ ಏಕ-ಮೇಕಾ ಥಾಂಉನ ವೇಗ್ಳೇ ರಾವತೇಲೇ ಆನೀ ತಾಂಚ್ಯಾ ಮೋಧೇಂ ಸೋಡ interaction ನಾತಲೇಂ. ಹ್ಯಾ ಝಾತಿಂಕ ನೋವ್ಯಾ ಪ್ರಾಂತಾಂತ , ಥೋಂಇಚ್ಯಾ ಸ್ಥಾನೀ ಲೋಕಾಂಕೋಡೇ ತಾಂಚ್ಯಾ ಮಾಂಇಭಾಷೇಂತ ಉಲೋಇಜೇ ಪೋಡ್ತೋಲೇ, ದೇಕುನ ತಾಂಚ್ಯಾ ಉಲೋಊಂಚ್ಯಾ ರೀತಿಂತ,script ಆನೀ ಸೋಬ್ದಾಂತ ಸ್ಥಾನಿ ಭಾಷೇಂಚೋ ಮೋಸ್ತ ಪ್ರೋಭಾವ ಪೋಡತಾ.

ಪುರ್ತುಗೇಝ ಗೋಂಯಾಂತ ಕೋಂಕಣೀ ಭಾಸ[बदल]

ಪುರ್ತುಗೇಝ ಶಾಸನಾನ ೧೬೮೪ಇಸ್ವಿಂತ ಕೋಂಕಣೀ ಭಾಷೇಕ ban ಕೇಲೇಂ. ತಾಂಚೇ ಇಚ್ಛಾ ಆಸಲೀ ಕಿ ಓಶೇ ಕೋರ್ಣ ಹಿಂದ್ವಾಂಚ್ಯಾ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಾಂತ ಕಮೀ ಝಾತೇಲಿ. ನೋವೇ ಕ್ರೀಸ್ತಾಂವಾಂಕ ತಾಂಚ್ಯಾ ಸೋಂಸ್ಕ್ರ್ತಿ ಥಾಂಉನ ಪೋಇಸ ಕೋರುಂಕ ತಾಂನೀ ಓಶೇಂ ಕೇಲೇಂ. ಪುರ್ತುಗೇಝ ಭಾಷೇಕ ಓಪ್ಚರಿಕ ಭಾಸ ಕೇಲೇಂ. ತ್ಯಾ ಉಪ್ರಾಂತ ಗೋಂಯಚ್ಯಾ ಕ್ರೀಸ್ತಾಂವಾಂಚ್ಯಾ ಕೋಂಕಣಿಂತ ಪುರ್ತುಗೇಝ ಭಾಸೇಚೋ ಪ್ರೋಭವ ಪೋದುಂಕ ಲಾಗಲೋ. ತ್ಯಾಚ ಕಲಾರ ಗೋಂಯಚ್ಯಾ ಹಿಂದ್ವಾಂನೀ ಮೋರಾಠಿ ವಾಪೋರುಂಕ ಸುರು ಕೇಲೇಂ, ವಿಶೇಶಕೋರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಾಂ ಖಾತಿರ. ತೇ ಅಸುನ ಪುರ್ವಿ ಕಾಳಾರ ಮೋರಾಠೀ ಆನೀ ಕೋಂಕ್ಣಾಂಚ್ಯಾ interaction ಧೋರ್ಮಾನ, ಆತ್ತಾಂ ಮೋರಾಠಿ ಗೋಂಯಚ್ಯಾ ಹಿಂದ್ವಾಂಚಿ ಏಕ್ವೋತ್ತ ಭಾಸ ಝಾಲಿ. ಗ್ರೇಸ್ತ ಕ್ರೀಸ್ತಾಂವ ಕೋಂಕಣೀ ವಾಪೋರ್ತೇಲೇ ತರ ಗೋರಿಬ ಆನೀ ಖಾಲ್ತ್ಯಾ ಝಾತಿಚ್ಯಾ ಲೋಕಾಂಕೋಡೇ ಉಲೌಂಕಚ್ಚ, ಆನೀ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಾಂತ ಪುರ್ತುಗೇಜ ಉಲೋಇತೋಲೇ [10].

Compared to this, ಗೋಂಯಚ್ಯಾ ಭಾಇರ ವೋಸಲೇಲೇ ಕೋಂಕಣಿ ಝಾತಿನ ಕೋಂಕಣಿ ಭಾಶೇಕ ಜಿವೋಂತ ದೋವೋರಲೇಂ, ಝರಿಹಿ ತ್ಯಾಚ್ಯಾ ಕಾರೋಣಾಂತ ಕೋಂಕಣೀ ಭಾಷೇಂತ ಮೋಸ್ತ ಬೋದೋಲ ಝಾಲೇಂ.ಮ್ಹಾರಾಷ್ಟ್ರಾಂತ ದೇವನಗರಿ ಲಿಪಿಚೋ ವಪೋರ ಕೋರ್ನ್ಯಾತ ಆಇಲೋ ಆನೀ ಕೋರ್ಣಾಟೋಕಾಂತ ವೋಸ್ತೇಲೇ ಕೋಂಕಣೀ ಲೋಕಾನ ಕೋನ್ನೋಡ ಲಿಪಿಂತ ಬೋರೋಉಂಕ ಸುರು ಕೇಲೇಂ.

ಕ್ರೀಸ್ತಾಂವ ಮಿಸೋನಾರ್ಯಾಂಕ ಮಾಂಇಭಾಶೇಂತ ಪ್ರೋಚಾರ ಕೋರ್ನ್ಯಾಚಿ ಗೋರ್ಝ ಕೋಳಲೀ ಆನೀ ತಾಂನೀ ಕ್ರೀಸ್ತಾಂವ ಲೇಖ ಕೋಂಕಣೀಂತ ಆನೀ ಮೋರಾಠಿಂತ ಥರ್ಜುಮಓ ಕೇಲೇಂ. ತಾಂಚ್ಯಾಂತ ಸ್ರೇಷ್ಟ ಫಾದರ ಥೋಮಾಸ ಸ್ತೀಫನ್ಸ ಆಸಲೋ.

ಕೋಂಕಣೀ ಪುನರ್ಜೀವಾನ[बदल]

ಪುರ್ತುಗೇಝ ಭಾಶೇಚೇ ಓಪ್ಚರಿಕ ಭಾಸ ಝಾಉನ, ಕ್ರೀಸ್ತಾಂವಾಂ ಮೋಧೇಂ ಪುರ್ತುಗೇಝ ಭಾಶೇಚೋ ವೋಡ್ಡ ಪ್ರೋಭಾವ,ಹಿಂದ್ವಾಂ ಮೋಧೇಂ ಮೋರಾಠೀ ಭಾಸೇಚೋ ಪ್ರೋಥೋಮ ಸ್ಥೋಲ ಆನೀ ಹಿಂದ್ವಾ-ಕ್ರೀಸ್ತಾಂವಾ ಮೋಧೇಂ ಓಂತೋರ ಆಸುನ ಕೋಂಕಣಿ ಭಾಸೇಚೀ ಹಾಲತ ಬೇಕಾರ ಝಾಲೇಲಿ.ಹೇಂ ಪೋಳೋವ್ನ ವಾಮಣ ರಘುನಾಥ ವಾರ್ಡೇ ವಾಳೌಲಿಕೋರ, ಹಾಂನೀ ಕೋಂಕಣೀ ಭಾಸೇಕ ಪುಣೋರ್ಜೀವಿತ ಕೋರ್ನ್ಯಾಚೇ ಥೋರೋಇಲೇಂ. ತಾಂನ್ನೀ ಸೋರ್ವ ಕೋಂಕಣ್ಯಾಂಕ , ತೇ ಹಿಂದು ಅಸು , ಗೀ ಕ್ರೀಸ್ತಾಂವ ಅಸು, ಕೋಣ್ತ್ಯಾಹಿ ಝಾತ-ಧೋರ್ಮಾಚೇ ಅಸು, ತಾಂಕಾ ಏಕವೋಟ ಕೋರೋಉಂಕ ಪ್ರೋಯೋತ್ನ ಕೇಲೇ. ತಾಂಚ್ಯಾ ಮೋತ್ಯೇಂತ ಹೇಂ ಪುರ್ತುಗೇಜ ಸಾಶನಾ ವಿರುದ್ಧ ಮಾತ್ರ ಕಾರ್ಯ ನ್ಹೋಂಈ, ಪೋಣ ತಚ್ಯಾ ವೋಟ್ಟುಕ , ಕೋಂಕಣ್ಯಾಂಮೋಧೇಂ ಮೋರಾಠಿ ಭಾಸೇಚೋ pre-eminence ವಿರುದ್ಧ ಕರ್ಯ ಆಸ್ಲೇ.ಏಕ್ಟೋ ಕಾಮ ಕೋರುನ ತಣೇಂ ಕೋಂಕಣೀಂತ ಮೋಸ್ತ ಲೇಖ ಬೋರೋಇಲ್ಯೋ. He is regarded as the pioneer of modern Konkani literature ಆನೀ ತಾಕ ಶೇಣೋಇ ಗೋಂಯಬಾಬ ಮ್ಹೋಣ ಉಗ್ಡಾಸ ಕರತಾತ [11].

ಸ್ವೋತೋಂತ್ರಾ ಉಪರಾಂತ[बदल]

ಭಾರೋತ ಸ್ವೋತೋಂತ್ರ ಝಾವ್ನ ಆನೀ ೧೯೬೧ ಇಸ್ವಿಂತ ಗೋಂಯವೋಇರ ಪುಣೋರ ಕೋಬ್ಜ಼ೋ ಝಾಉನ, ಗೋಂಯಾಕ ಭಾರೋತ ಗೋಣರಜ್ಯಾಂತ Union Territory ಮ್ಹೋಣ ಝೋಡಲೇಂ ಗೇಲೇಂ ತ್ಯಾಚ ವೇಲಾರ ಭಾರೋತಚೇ ಸೋರ್ವ ಪ್ರಾಂತಾಂಕ ಭಾಷೇಚ್ಯಾ ನೋದರೇನ reorganize ಕೋರಣ್ಯಾತ ಆಇಲೇಂ.ಮ್ಹಾರಾಷ್ಟ್ರಾ ಆನೀ ಗೋಂಯಾಂತಲ್ಯಾ ಮೋರಾಠಿ ಲೋಕಾಂನ ಮಾಗ್ಣಿ ಕೇಲಿ ಕಿ ಗೋಂಯಾಂಕ ಮ್ಹಾರಾಷ್ತ್ರಾಂತ ಝೋಡಲೇಂ ಝಾಇಜೇ. ತ್ಯಾ ದೇಕುನ ಗೋಂಯಾಂತ ಮೋಸ್ತ debate ಝಾಲೇಂ ಕೋಂಕ್ಣೀ ಆನೀ ಮೋರಾಠಿಚ್ಯ ಸೋಂಬೋಧಾ ವಿಶಯ, ಜ್ರ ತೇಂ ಏಕ ವೇಗ್ಳೇಂ ಭಾಸ ,ಜರ ತೇಂ ಮೋರಾಠಿ ಉಲೋಉಂಚೇ ಏಕ ರೀರ(see Konkani - Marathi Controversy). ಗೋಂಯಾಂತ ೧೯೬೭ ವೋರ್ಸಾ plebiscite ದೋವೋರಲೇಂ ಜಚ್ಯಾ ಮೋತೇಂತ ಗೋಂಯಾಕ ವೇಗ್ಲೇ ಪ್ರಾಂತ ದೋವೋರಲೇಂ [12]. ತರಿಹೀ ಇಂಗಲಿಸ,ಹಿಂದಿ ಆನೀ ಮೋರೋಠಿ ವಪೋರ್ಲೇ ಗೇಲೇ ಆನೀ ಕೋಂಕಣೀ ಭಾಷೇಕ ಕಾಯಂ ಮ್ಹೋತ್ವ ನತಲೋ[13] .

ಸ್ವೋತೋಂತ್ರ ಭಾಸೇಚೋ ದೋರ್ಜೋ[बदल]

ಥೋಡ್ಯಾ ಮೋರಠ್ಯಾಂನಿ ಹೇಂಚ ಸಾಂಗ್ಲೇಂ ಕೀ ಕೋಂಕಣೀ ಏಕ ವೇಗ್ಳಿ ಭಾಸ ನ್ಹೋಂಇ , ಪೋಣ ಮೋರಾಠಿಚೇಂ ಏಕ ಬೋಲಿ(dialect). ತ್ಯಾ ಕರಣಾನ ಹಈ ಲೋಡಾಇ ಸಾಹಿತ್ಯ ಆಕಾದೇಮಿ ಚ್ಯಾ ಮುಕಾರ ದೋವೋರ್ಲೇ. ತ್ಯಾ ವೇಳಾರ ಆಕಾದೇಮಿಚೋ president ಝಾಉನ ಆಸಲೋ : ಸುನೀತ ಕುಮರ ಚೈಟ್ಟರ್ಜೀ, ತಾಣೇಂ ಏಕ ಭಾಸ-ವಿಶೇಸ್ಕಾರಾಂಚೀ ಏಕ Committee ಬೋಸೋಇಲಿ. ೨೬ ಫೇರ್ವರೀ ೧೯೭೫ ಆರ ಕೋಮಿಟ್ಟೀನ ಆಪಲೋ ನಿರಣೋಇ ಸಾಂಗಲೇಂ :ಕೋಂಕಣೀ ಏಕ ವೇಗ್ಳೇಂ ಆನೀ literary ಭಾಸ ಆಸಾ [14].

ಓಪ್ಚರಿಕ ಭಾಸೇಚೋ ದೋರ್ಜೋ[बदल]

ಹೇಂ ಸೋಗಳೇಂ ಝಾಉನ, ಗೋಂಯಾಂತ ಕಾಯ್ಯೇಂ ಬೋದ್ಲುನಾ. ಕೋಂಕಣೀ ಪ್ರೇಮೀ ಥೋಕಲೇ ಆನೀ ೧೯೮೬ ವೋರ್ಸಾ, ಕೋಂಕಣೀ ಭಾಷೇಕ ಓಪ್ಚಾರಿಕ ಭಾಸ ಕೋರ್ಚ್ಯಾ ಮಾಗ್ಣೇರ ಆಂದೋಲೋನ ಸುರು ಕೇಲೇಂ. ಥೋಡ್ಯಾ ಝಾಗ್ಯಾಂತ ಲೋಡಾಇ ಝಾಲೀ , ಆನೀ ಪುಲಿಸಾಂಚ್ಯಾ ಗುಳ್ಯಾಂನ ಸೋವ ಪ್ರೋದೋರ್ಶೋನಕಾರಿ ಮೇಲೇ. ಆಖೇರ, ”’೪ ಫೇರ್ವರಿ ೧೯೮೭”’ ಆರ, ಗೋಂಯಾಂ ವಿಧಾನ ಸಭೇನ(Goa Legislative Assembly) ಓಪ್ಚರಿಕ ಭಾಸ ಕಾಯ್ದೋ ಕಾಡಲೇಂ ಜ್ಯಾ ಉಪರಾಂತ ಕೋಂಕಣೀ ಗೋಂಯಾಂಚೀ ಓಪ್ಚರಿಕ ಭಾಸ ಝಾಲಿ [15].

ವೋರ್ಸ ೧೯೯೨ ಇಸ್ವಿಂತ ಕೋಂಕಣೀ ಭಾಸ ಭಾರೋತ ಸೋಂವಿಧಾನಚ್ಯಾ ೮ವ್ಯಾ ಭಾಗಾಂತ ಆಡಲೇಂ ಗೇಲೇಂ ಆನೀ ತಾಕಾ ರಾಷ್ಟ್ರಭಾಸ ಚೋ ದೋರ್ಜೋ ಮೇಳ್ಲೋ.

ಲಿಪಿ[बदल]

ಕೋಂಕಣೀ ಭಾಸ ಮೋಸ್ತ ಲಿಪಿಂತ ಬೋರೋಇಲೇಂ ಝಾತಾ. ಪೋರ್ನ್ಯಾ ಕಾಳಾಂತ ಬ್ರಹ್ಮಿ ಲಿಪಿ ವಾಪೋರ್ಲೇಂ ಝಾತೇಲೇಂ ಪೋಣ ತೇಂ ಬೋಂದ ಝಾಲೇಂ. ದೇವನಗರಿ ಗೋಂಯಾಂತ ಓಪ್ಚರಿಕ ಲಿಪಿ ಆಸಾ. ರೋಮಿ ಲಿಪಿ ಪೋಣ ಗೋಂಯಾಂತ ಲೋಕ್ಪ್ರಿಯ ಆಸಾ. ಕರ್ನಾಟೋಕಾಂತ್ಲ್ಯಾ ಕೋಂಕಣೀ ಲೋಕ ಕೋನ್ನಡ ಲಿಪಿ ವಾಪೋರತಾತ. ಕೇರೋಳಚ್ಯಾ ಕೋಂಕಣೀ ಲೋಕ ಮಳಯಾಳಮ ಲಿಪಿಂತ ಬೋರೋಇತಾತ. ಕೋಂಕಣ-ಪಟ್ಟ್ಯಾಂತ ಆನೀ ಭಟಕಳಆಂತ ಕೋಂಕಣೀ ಮ್ಹೋಪಳೀಂ ಓರ್ಬೀ ಲಿಪಿಂತ ಬೋರೋಇತಾತ [16].

ಬೋಲಿ(Dialects)[बदल]

ಕೋಂಕಣೀ ಓಲೋಈತೋಲ್ಯಾಂಚೀ ಲೋಕಸೋಂಖ್ಯಾ ಲ್ಹಾನ್ನ ಆಸಲ್ಯಾರಿ ತಾಚೇಂ ಮೋಸ್ತ ಬೋಲಿ(dialects) ಆಸಾತ. ಕೋಂಕಣೀ ಭಾಸೇಚಿ ಬೋಲಿ ಪ್ರಾಂತ ,ಧೋರ್ಮ, ಝಾತ, ಆನೀ ಸ್ಥಾನಿ ಭಾಷೇಚೋ ಪ್ರೋಭಾವ ಹ್ಯಾ ಪ್ರೋಮಾಣೇ ವೇಗ್ಳೇಂ ಕೋರ್ಣ್ಯಾತ ಯೇತಾ [17]

ವೇಗ-ವೇಗ್ಳ್ಯಾ ವಿಶೇಶ್ಗಾರಾಂನೀ ಹ್ಯಾ ಬೋಲೀ ವೇಗ್ಲ್ಯಾ ಪ್ರೋಮಣೇ classify ಕೇಲಾಂ.

ಏನ.ಜೀ. ಕಾಲೇಲಕೋರಚೇಂ Classification[बदल]

ಇತಿಹಾಸ ಆನೀ ಸೋಸ್ಕ್ರುತಿಕ ಸೋಂಬೋಂಧಾಂಚ್ಯಾ ಲೇಕಾರ ಏನ.ಜೀ. ಕಾಲೇಲಕೋರಾನ ಸೋರ್ವ ಬೋಲಿಕ ತೀನ ಮುಖ groupಆಂತ classify ಕೇಲಾಂ [18].

  • ಉತ್ತರಿ ಕೋಂಕಣೀ”’ :ಜೀ ಬೋಲಿ ಮ್ಹಾರಾಷ್ಟ್ರಾಚ್ಯಾ ರತ್ನಾಗಿರಿ ಜಿಲ್ಲ್ಯಾಂತ ಉಲೋಇಲಿ ಜಾತಾ ಆನೀ ಮೋರಾಠಿ ಭಾಶೇ ವೋಟ್ಟುಕ ಮೋಸ್ತ ಸೋಂಬೋಂಧ ಆಸಾತ.
  • ”’ಮೋಧ್ಲೇಂ ಕೋಂಕಣೀ”’ : ಜೀ ಬೋಲಿ ಗೋಂಯಾಂತ ಉಲೋಇಲೀ ಜಾತಾ ಆನೀ ಝೋಇಂ ಕೋಂಕಣೀ ಆನೀ ಪುರ್ತುಗೇಝ ಭಾಷೇಂ ಮೋಧೇಂ ಮೋಸ್ತ ಸೋಂಬೋಂಧ ಆಸಾ.
  • ”’ದೋಕ್ಷಿನಿ ಕೋಂಕಣೀ”’: ಜೀ ಬೋಲಿ ಕೋರ್ಣಾಟೋಕಚ್ಯ ಕೈನರಾ ಪ್ರಂತಾಂತ ಉಲೋಇಲಿ ಝಾತಾ ಆನೀ ಕೋನ್ನೋಡ ಆನೀ ತುಳು ಭಾಷೇ ಲಾಗಿಂ ಗೇಲಾಂ.

ಏಥ್ನೋಲೋಗ(ಆಯ.ಏಸ.ಓ) Classification[बदल]

ಆಯ.ಏಸ.ಓ ೬೩೯-೩ ಚ್ಯ ಪ್ರೋಮಾಣೇ ”’ಕೋಂಕಣೀ generic macrolanguage(ಆಯ.ಏಸ.ಓ ೬೩೯-೩:kok) ಚೇ ದೋನ ಮುಖ್ಯ ಭಾಸ ಆಸಾತ[19]:

  • ಗೋಂಯಕಾರ ಕೋಂಕಣೀ(Goan Konkani) (ಆಯ.ಏಸ.ಓ ೬೩೯-೩: gom )
  • ಕೋಂಕಣೀ (ಏಕಮಾತ್ರ ಭಾಸ)(indivuidula language) (ಆಯ.ಏಸ.ಓ ೬೩೯-೩: knn)

ಏಥ್ನೋಲೋಗ ಥಾಉನ ಮೇಳ್ಲ್ಯಾ ಕೋಂಕಣೀಚಿ ಬೋಲಿಂಚಿ list ಓಶೇಂ ಆಸಾ:

  • ”’ಕೋಂಕಣೀ (ಏಕಮಾತ್ರ ಭಾಸ) ಚೀ ಬೋಲೀ”’ (ಆಯ.ಏಸ.ಓ ೬೩೯-೩: knn): [20]
    • ಕೋಲಾಬಾಚೀ ಆಗರಿ ಬೋಲಿ
    • ಪೋರಭಿ( ಕಾಯಾಸ್ಥಿ, ದಮಾನಿ)
    • ಕೋಳಿ
    • ಕಿರಿಸ್ತಾವ
    • ಧಾನಗರಿ
    • ಭಂಡಾರಿ
    • ಠಾಕುರಿ(ಠಾಕರಿ,ಠಾಕ್ರಿ, ಠಾಕುಆ, ಠಾಕುರಾ)
    • ಕರ್ಹಾಡಿ
    • ಸಂಗಂಮೇಸ್ವರಿ (ಬಾಕೋಟಿ, ಬಂಕೋಟಿ)
    • ಘಾಟಿ (ಮಾಓಲಿ)
    • ಮಾಹಾರಿ (ಢೇಡ, ಹೋಲಿಯಾ, ಪರ್ವಾರಿ)
  • ”’ಗೋಂಯಕಾರ ಕೋಂಕಣೀಚೇ ಬೋಲಿ”’ (ಆಯ.ಏಸ.ಓ ೬೩೯-೩: gom): [21]
    • ಸ್ತೇಂಡರ್ಡ ಕೋಂಕಣೀ (ಗೋಂಯಕಾರ)
    • ಬಾರ್ದೇಶ್ಕೋರಿ (ಗೋಮಾಂತಕಿ)
    • ಸಾರಸ್ವತ ಬ್ರಾಹ್ಮೋಣ
    • ಕುಡಾಳಿ (ಮಾಲವಣಿ)
    • ದಲ್ದಿ (ನೋವೋಇಥ)
    • ಚಿತ್ಪಾವನಿ (ಕೋಕಣಾಸ್ಥ)
    • ಮೋಂಗಳುರಗಾರ (ಗೌಡ ಸಾರಸ್ವತ ಬ್ರಾಹ್ಮೋಣ)

ಸೋಂಬೋಂಧಿತ ಭಾಸ/ಬೋಲಿ[बदल]

ದುಸ್ರೇ ಭಾಸ/ಬೋಲಿ ಜೇ ಏಥ್ನೋಲೋಗ/ಆಯ.ಏಸ.ಓ ೬೩೯-೩ ಪ್ರೋಮಾಣೇ ಭಾಷೇಚ್ಯಾ ಕುಟ್ಮಾಂತ, ”’ಕೋಂಕಣೀ ಉಪ-ಕುಟ್ಮಾಂತ”’ ಜೋಡಲೇ ಜಾತಾತ, [22] ಪೋಣ ಪುರ್ನ ತೋರ್ಯೇನ ಕೋಂಕಣೀ ಭಾಷೇಚೇ ಬೋಲಿ ಮ್ಹೋಣ ಸಾಂಗುಕ ಝಾಇನಾ( ಕೋಂಕಣೀ ಭಾಸೇಚ್ಯಿ ಭೋಇಣಿ ಮ್ಹುಣ ಸಾಂಗಿಏತ)

  • ಕಾಟಕರಿ(kfu)
  • ಕುಕ್ಣಾ(kex)
  • ಫುಡಾಗಿ(phd)
  • ಸಾಮವೇದಿ(smv)
  • ವಾರ್ಳಿ(vav)

Problems[बदल]

ಕೋಂಕಣೀ ಭಾಸ ಮೋರಚ್ಯಾ ಲಾಗೀಂ ಆಇಲಿ ಆನೀ ತಾಚೇ ಮೋಸ್ತ ಕಾರಣಾ ಆಸಾತ.

  • ೧)ಕೋಂಕಣೀ ಭಾಷೇಚ್ಯೇಂ ವೇಗ-ವೇಗಲ್ಯಾ ಬೋಲಿಂತ fragmentation,
  • ೨) The progressive Westernization of India.
  • ೩)ಗೋಂಯಾಂತ ಪುರ್ತುಗೇಝ ಲೋಕಾಂಚೋ ಆನೀ ಭಾಷೇಚೋ ಪ್ರೋಭಾವ , ವಿಶೇಸ ಕ್ರೀಸ್ತಾಂವಾವೋಇರ.
  • ೪) ಕೋಂಕಣೀ ಹಿಂದ್ವಾಂಚೇಂ ಮೋರಠೀ ಭಾಷೇವೋತ್ತು ಸೋಂಬೋಂಧ.
  • ೫) ಕೋಂಕಣೀ ಮ್ಹೋಪ್ಳ್ಯಾಂತ ಉರ್ದು ಭಾಷೇಚೇಂ ಪ್ರೋಬಾವ.
  • ೬)ವೇಗ್ಳ್ಯಾ ಧೋರ್ಮ ಆನೀ ಝಾತಿಂತ mutual animosity; ಆನೀ ಕೋಂಕಣೀ ಸೋಂಸ್ಕ್ರುತಿಚೇಂ ಧೋರ್ಮಾಮುಕರ ದುಸ್ರೇಂ ಸ್ಥಾನ.ಕೋಂಕಣೀ ಮೋಕ ಸೋಡಾಸ್ತ ಆಪ್ಲ್ಯಾ ಝಾತಿಚ್ಯಾ ಲೋಕಾಂವೋಟ್ಟುಕ ಸೋಂಬೋಂಧ ದೋವೋರ್ತಾತ ಆನೀ ದುಸ್ರ್ಯಾ ಝಾತಿಂಚ್ಯಾ ಕೋಂಕಣ್ಯಾಂಕ ಪೋಇಸ ದೋವೋರ್ತಾತ.
  • ೭) ಭಾರೋತಾಚ್ಯಾ ಅನ್ಯ ಭಾಗಾಂತ ಆನೀ ಝೋಗಾಚ್ಯಾ ವೇಗ್ಲ್ಯಾ ಕೋಣಶ್ಯಾಂತ ಕೋಂಕಣೀ ಲೋಕಾಂಚೇ ವೋಚೋಪ ಆನೀ ವೋಸ್ತಿಕರಣ.
  • ೮) ಇಸ್ಕೋಲಾಂತ ಆನೀ ಕೋಲೇಜೀಂತ ಕೋಂಕಣೀ ಸಿಕಚೇಂ ಪ್ರೋಬೋಂಧ ನಾ. ಥೋಡ್ಯಾ ವೋರ್ಸಾಂ ಪೂರ್ವೀಂ ಸೋಇತ ಗೋಂಯಾಂತ ಕೋಂಕಣೀ ಇಸ್ಕೋಲಾಂ ನಾತಲೀ.ಕೋಂಕಣಚ್ಯಾ ಬಾಇರ ವೋಸ್ತಿ ಕೋರ್ತೇಲ್ಯಾಂಕ ಕೋಂಕಣೀ ಸಿಕ್ವೇಂ ಆನೋಪ್ಚರಿಕ ಮಧ್ಯಮ ಸೋಇತ ನಾ.
  • ೯) ಆವೋಇ-ಬಪೋಇಂಚೇ ಭುರ್ಗ್ಯಾಂವೋಟ್ಟು ಮಾಂಇಭಾಸ ಸೋಡ್ಣ, "ಪೋಟಾಚ್ಯಾ ಭಾಷೇಂತ" ಉಲೋಊಂಚೀ ಸೋವೋಇ, ಮುಖ್ಯ ತೋರ್ಯೇನ ಏಂಗ್ಲಿಶ ಭಾಸ, ಹೇಂ ಚಿಂತುನ ಕಿ, ಇಸ್ಕೋಲಾಂತ ಬೋರೇಂ ಕೋರುಂಕ, ತಾಂಕ ಘೋರಾ ಇಂಗ್ಲಿಶ ಉಲೋಇಲ್ಯಾರ ಬೋರೇಂ [23].
  • 10) A sense of inferiority among Konkanis

ಹೇಂ ಸೋಗಳೇಂ ರವೌಂಕ ಮೋಸ್ತ ಕಾರ್ಯ ಕೇಲಿ ಗೇಲಿ.ಸುರು ಕೇಲ್ಲೇಂ ಶೇನೋಇ ಗೋಂಯ್ಬಾಬ ಹಾನೇ. ಕೋಂಕಣೀ ಲೇಖಾಂತ interest ವಾಢ್ಲ್ಯಾ. ಸಾಹಿತ್ಯ ಆಕಾದೇಮಿಚೇಂ ಪುರೋಸ್ಕಾರಾನ ಕೋಂಕಣೀ ಲೇಖ ಬೋರೌಂಚೇ ಕರ್ಯ ವೋಢ್ಲ್ಯಾ.

ಥೋಡೇ ಸೋಂಸ್ಥಾ ಜೋಸಿ ಕಿ ಬೋಂಬೋಇಚೇಂ ಕೋಂಕಣೀ ಭಾಶಾ ಮೋಂಡೋಲ(೧೯೩೯ ವೋರ್ಸಾ ಸ್ಥಾಪಿತ), ಹನಿಂ ಆಯೋಜಿತ ಕೇಲ್ಲೇಂ ಕೋಂಕಣ ದಾಇಝ ಯಾತ್ರಾ ಆನೀ ನೋವೀಂ ಸೋಂಸ್ಥಾ ಜಶೇಂ ವಿಶ್ವ ಕೋಂಕಣೀ ಪೋರಿಶದ, ಕೋಂಕಣೀ ಲೋಕಾಂತ್ಲ್ಯಾ ಝಾತಿ-ಧೋರ್ಮ-ಬೋಲಿಚಿ ವೋಣೋದ ತೋಡುಂಕ ಪ್ರೋಯೋತ್ನ ಕೋರ್ತಾತ.

Multilingualism[बदल]

ಭಾರೋತಾಚ್ಯಾ Census Department ಆನುಸಾರ, ಕೋಂಕಣೀ ಉಲೋಇತಲ್ಯಾ ಲೋಕಂತ ದೋನ-ತೀನ ಭಾಸ ಉಲೋಇತೇಲ್ಯಾಂಚಿ ಸೋಂಖ್ಯಾ ಮೋಸ್ತ ಆಸಾತ [24]. ೧೯೯೧ ವೋರ್ಸಾಚ್ಯಾ ವ ಅನುಸಾರ, ದ್ವಿ-ಭಾಷಿ ಲೋಕಾಂಚೀ ರಷ್ಟ್ರಿ average ೧೯.೪೪% ಆಸಾ ಆನೀ ತ್ರಿ-ಭಾಷಿ ಲೋಕಂಚೀ average ೭.೨೬೫ ಆಸಾ. ಕೋಂಕಣೀ ಉಲೋಇತೋಲ್ಯಾಂತ ಹೇ average ೭೪.೨೦% ಆನೀ ೪೪.೬೮% ಆಸಾ. ಹ್ಯಚೇ ಪ್ರೋಮಾಣೇ, ಭಾರೋತಾಂತ ಕೋಂಕಣೀ ಲೋಕ ಸೋರ್ವಾಂತ multilingual ಆಸಾತ.

ಹಾಚೇಂ ಏಕ ಮುಲ ಕಾರೋಣ ಆಸಾ ಕೀ ಕೋಂಕಣೀ ಲೋಕ ಜ್ಯಾ ಪ್ರಾಂತಂತ ವೋಸ್ತಾತ, ಥೋಇಮ ತಾಂಚೇ majority ನಾ. ಆನೀ ಥೋಇಂಚ್ಯಾ ಪ್ರಾಮ್ತಿಯ ಲೋಕಾಂಕೋಡೇ ತಂಚ್ಯಾ ಮಾಂಇಭಾಸೇಂತ ಉಲೋಇಜೇ ಪೋಡ್ತಾ. ದುಸ್ರೇಂ ಕಾರಣ ಹೇಂ ಕಿ, ಕೋಮ್ಕಣೀಂತ ಶಿಕೋಇತೋಲಿ ಇಸ್ಕೋಲಾಂ ಉಣೇಂ ಆಸಾತ.

Multilingualism , ಹೇಂ ವಾಇಟ ನ್ಹೈ, ಪೋಣ ಥೋದ್ಯಾ ಲೋಕಾಂನ ತಾಚೇಂ ಉಲ್ಟೇಂ ಮೋತ್ಲೋಬ ಕಾಡ್ಲಾಂ ಕಿ ಕೋಂಕಣೀ ಏಕ developed ಭಾಸ ನಾ. ಗೋಂಯಾಂತ ಕೋಂಕಣೀ ಹಿಂದ್ವಾಂಚೇ ಮೋರಾಠೀ ವೋಟ್ಟು ದ್ವಿ-ಭಾಸೀ ಆಸ್ಲ್ಯಾನ ಮೋಸ್ತ problem ಝಾಲ್ಯಾತ ಕಾರಣ ಥೋಡ್ಯಾ ಲೋಕಾನ ಹೇಂ ಮೋತಲೋಬ ಕಾಡ್ಲೋ ಕೀ ಕೋಂಕಣೀ ಮೋರಾಠೀಚೀ ಬೋಲಿ ಆಸಾ [25] [26] ಆನೀ ಹೇಂ ಗೋಂಯ್ಚ್ಯಾ ಫುಡಾರಾಚೇರ ಪ್ರೋಭಾವ ಪೋಡ್ಲೋ.

ಕೋಂಕಣೀ ಮೋರಾಠೀ ಲೋಡಾಇ[बदल]

ಥೋದ್ಯಾ ಲೋಕಾನ ವಹೇಂ ಸಾಂಗ್ಲಾಂ ಕಿ ಕೋಂಕ್ಣೀ ಏಕ ವೇಗ್ಳಿ ಭಾಸ ನ್ಹೋಇ ಪೋಣ ಮೋರಾಠಿಚೇಂ ಏಕ ಬೋಲಿ ಆಸಾ. ಹಾಚೇಂ ಮೋಸ್ತ ಇತಿಹಾಸಿಕ ಕಾರಣಾ ಆಸಾತ (outlined in the ಇತಿಹಾಸ section), ಕೋಂಕಣೀ ಆನೀ ಮೋರಾಠಿಂತಲೇ similarities , ದೋನೀ ಪ್ರಾಂತಾಂಚೇ ಲಾಗ್ಗೀಂ ಆಸ್ಚೇಂ, ಮ್ಹಾರಾಷ್ಟ್ರಾಂತ ಉಲೋಇಲಿ ಕೋಂಕಣೀ ಬೋಲೀಂತ ಮೋರಾಠಿಚೋ ಪ್ರೋಭಾವ (ಜಶೇಂ ಮಾಲವಣಿ),ಆನೀ ಕೋಂಕಣೀ ಭಾಶೇಂತ ಲೇಖ ಉಣೇ ಆಸ್ಚ್ಯಾನ.

ಓಸೇ ಪಿರೇರಾನ , ತಾಚ್ಯಾ ೧೯೭೧ ಪುಸ್ತಕ "Konkani - A Language: A History of the Konkani Marathi Controversy" ಹಾಂತು ದಖೋಇಲಾಂ ಕಿ ಹೇಂ ಚೂಕ ಜೋನ ಲೇಯ್ದೇನ್ಚ್ಯ ೧೮೦೭ ವೋರ್ಸಾ ಬೋರೋಇಲ್ಯ ಭಾರೋತಾಚ್ಯಾ ಭಾಶ್ಯಾಂವೋಇರ ಏಕ ಲೇಖಾಂತ ಆಸಾ [27] .

ಏಸ. ಏಮ. ಕತ್ರೇ ಚ್ಯಾ ೧೯೬೬ ಲೇಖಾಂತ ”The Formation of Konkani, ಇತಿಹಾಸಿಕ ಆನಿ ಚೋವ ಕೋಂಕಣೀ ಬೋಲಿವೋಇರ comparative linguistics ವಾಪೋರುನ ದಖೋಇಲಾ ಕಿ ಕೋಂಕಣೀ ಚೇ ಆನೀ ಲ್ಮೋರಥಿಚೇ formation ವೇಗ್ಳೇಂ ಆಸಾ [28] [29].

ಶೇಣೈ ಗೋಂಯಬಾಬಾನ , ಜಾಣೇ ಕೋಂಕಣೀ ಪುಣೋರ್ಜಿವನ ಕಾರ್ಯಾಂತ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರ ಕಾಣ್ಗೇಲೋ, ಹಿಂದ್ವಂಮೋಧೇಂ ಮೋರಾಠಿಚೇಂ ಆನೀ ಕ್ರೀಸ್ತಾಂವಾಂತ ಪುರ್ತುಗೇಝ್ಚೇ ವೋಡ್ಪೋಣಾ ವಿರೋಧ ಲೋದಾಇ ಕೇಲಿ.

೧೯೬೧ ವೋರ್ಸಾ ಗೋಂಯ್ಚ್ಯಾ ಭಾರೋತಾಂತ ಜೋಡಚ್ಯಾ ವೇಳರ ಭಾರೋತಾಚೇ ಸೋಗಳೇ ಪ್ರಾಂತ ಭಾಸೇಚ್ಯ ಆಕಾರಾಂತ reorganize ಕೇಲೇ ಗೇಲೇ. ಮ್ಹಾರಷ್ಟ್ರ ಆನೀ ಗೋಂಯ್ತಲ್ಯಾ ಮೋರಾಠಿ ಲೋಕಾನ ಭಾರೋತ ಶಸನಾಕ ಹೇಂ ಮಾಗ್ಣೇಂ ಕೇಲೇಂ ಕಿ ಗೋಂಯಾಕ ಮ್ಹಾರಾಷ್ಟ್ರಾಂತ ಜೋಡಲೇಂ ಝಾಂಉ. ಹೇಂ ಕಾರಣ ಗೋಂಯಾಂತ ಮೋಸ್ತ ಮೋರಾಠಈ ಲೋಕ ಆಸಲೇ ಆನೀ ಥೋಡೇ ಲೋಕ ಪಾತೋಇತೋಲೇ ಕಿ ಕೋಂಕಣೀ ಹೀ ಮೋರಠಿಚಿ ಏಕ ಬೋಲಿ(dialect) ಆಸಾ. ಕೋಂಕಣೀ ಗೋಂಯ್ಕಾರಾಂನ ಹಚೋ ವಿರೋಧ ಕೇಲೋ. ಕೋಂಕಣೀ ಹೇಂ ಏಕ ವೋಗ್ಲೇಂ ಭಾಸ ಗೀ ಮೋರಾಠಿಚೀ ಏಕ ಬೋಲೀ ಆಸಾ ಹಾಚೇಂ ಗೋಂಯಚ್ಯಾ ಫುಡಾರ್ಯಾರ ಮೋಸ್ತ ಫ಼ರಕ ಪೋಡ್ಲೇಂ. ಆಖೇರ ಭಾರೋತ ಸೋರ್ಕಾರನ ೧೯೬೧ ವೋರ್ಸಾ ಏಕ plebiscite ದೋವೋರ್ಲೇಂ ಜ್ಯಾಂತ ಗೋಂಯಾಕ ವೇಗಳೋ ಪ್ರಾಂತ ಮ್ಹೋಣ ಠೋರೋಇಲೇಂ [30].

ಸಾಹಿತ್ಯ ಆಕಾದೇಮಿ (ಭಾರೋತ ಸೋರ್ಕಾರ್ಚೇಂ ಏಕ ಪ್ರೋಮುಖ ಸೋತೋಂತ್ರ ಸೋಂಸ್ಥಾ)ಹಾನೀ ೧೯೭೫ ವೋರ್ಸಾ ಕೋಂಕಣೀಕ ಸ್ವೋತೋಂತ್ರ ಭಾಸ ಮ್ಹೋಣ ಸ್ವೀಕಾರಲೇಂ ಆನೀ ೧೯೮೭ ವೋರ್ಸಾ ಕೋಂಕಣೀಕ ಗೋಂಯ್ಚೇಂ ಓಪ್ಚರಿಕ ಭಾಸೇಚೋ ದೋರ್ಜೋ ಮೇಳಲೋ.

ಲಿಪಿ ಆನಿ ಬೋಲಿಚೇ Issues[बदल]

ಮೋಸ್ತ ಲಿಪಿ ಆನೀ ಬೋಲಿ ಆಸ್ಲ್ಯಾನ ಕೋಂಕಣೀ ಲೋಕಾಂಕ ಏಕ್ವೋಟ್ಟ ಕೋರುಂಚ್ಯಾ ಕಾರ್ಯಾಂತ impediment ಆಇಲ್ಯಾತ. ಆಂತ್ರುಝ ಬೋಲಿಕ ಆನೀ ದೇವನಗರಿ ಲಿಪಿಕ ಓಪ್ಚಾರಿಕ ಕೇಲ್ಯಾನ ಗೋಂಯಾಂ ಆನೀ ಗೋಂಯ್ಚ್ಯಾ ಭಾಇರ ವಿರೋಧ ಕೇಲಾಂ [31]. ವಿರೋಧ್ಯಾಮ್ಚೇಂ ಮೋಣ್ನೇಂ ಆಸಾ ಕಿ ಆಂತ್ರುಝ ಸೋಡಾಸ್ತ ಗೋಂಯ್ಕಾರಾಂಕ ಕೋಳಾಣಾ ಆನೀ ದೇವಣಾಗಿರಿ ಗೋಂಯಾತ ರೋಮಿ ಲಿಪಿಚ್ಯಾ ಮುಕಾರ ಉಣೇಂ ವೋಪೋರ್ಲೇಂ ಝಾತಾ ಆನೀ ಕೋರ್ನಾಟೋಕಾಂತ ಕೋನ್ನೋಡ ಲಿಪಿ ಸೋಡ ವಪೋರ್ಲೇಂ ಜಾತಾ [32]. ಗೋಂಯಾಂತ ಕೋಂಕಣೀ ಕ್ರೀಸ್ತಾಂವ , ಜೇ ೧೯೮೬-೮೭ ಚ್ಯಾ ಕೋಂಕಣೀ ಆಂದೋಲೋನಾಂತ ಮುಕ್ಕಾರ ಆಸ್ಲೇ ಆನೀ ಜೇ ರೋಮಿ ಲಿಪಿ ಶೇಕ್ಡ್ಯಾ ವೋರ್ಸಾಂ ಥಾವ್ನ ವಪೋರ್ತಾತ , ಹ್ಯಾ ವಿರೋಧೀಮ್ತ ಪ್ರೋಮುಖ ಆಸಾತ. ತಾಂಚೇ ಮಾಗಣೇಂ ಆಸಾ ಕಿ ರೋಮಿ ಲಿಪಿಕ ದೇವನಾಗಿರಿ ವೋಟ್ಟುಕ ಓಪ್ಚಾರಿಕ ಲಿಪಿ ಕೇಲೇಂ ಝಾಇಜೇ [33].

ಕೋರ್ಣಾಟೋಕ ಪ್ರಾಂತಾಂತ ಸೋರ್ವಾಂತ ಸೋಡ್ಡ ಕೋಂಕಣೀ ಆಸಾತ ಆನೀ ಹಾಮ್ಗ ಮುಖ್ಯ ಕೋಂಕಣೂ ಸೋಂಸ್ಥ್ಯಾಂನ ಹೇಂ ಮಾಗಲಾಂ ಕೀ ಕೋರ್ಣಾಟೋಕಾಂತ ಕೋಂಕಣೀ ಭಾಷೇಕ ಕೋನ್ನೋಡ ಲಿಪಿ ಓಪ್ಚಾರಿಕ ಲಿಪಿ ಕೇಲಿ ಝಾಇಜೇ ಆನೀ ಇಸ್ಕೋಲಾಂತ ಕೋಂಕೋಣೀ ಶಿಕೌಂಚೇ ಮಧ್ಯೋಮ ಕೇಲೇಂ ಝಾಇಜೇ [34].

ಆತ್ತಾಂ, ಏಕ್ಕಿ ಬೋಲಿ ವೋ ಲಿಪಿ ನಾಂ ಜೇಂ ಸೋರ್ವ ಕೋಂಕಣೀ ಲೋಕಾಂಕ ಕೋಳ್ತಾ ಗೋ ಸೋರ್ವಾಂಕ ಪೋಸೋಂದ ಆಸಾ. ಹೇಂ ವಿವಾದ ಸೋಡೌಂಕ ಸೋಡ ಪ್ರೋಯೋತ್ನ ಕೋರುನಾಂತ.ಏಕ standard ಬೋಲಿ ನಾಸ್ಲ್ಯಾನ ಹೇಂ ಝಾಲಾಂ ಕಿ ಕೇದಾಳಾ ಏಕ ಕೋಂಕಣೀ ದುಸ್ರ್ಯಾ ಕೋಂಕಣೀ ಮೋಣ್ಶ್ಯಾಕೋದೇ ಕೋಂಕಣೀ ಸೋಡುನ ದುಸ್ರ್ಯಾ ಭಾಶೇನ ಉಲೋಇತಾ.

ಸೋಂಸ್ಥಾ ಆನೀ ಇಸ್ಕೋಲಾಂ[बदल]

ಕೋಂಕಣೀ ಭಾಶೇರ ಕಾಮ ಕೋರ್ತೋಲಿ ಮೋಸ್ತ ಸೋಂಸ್ಥಾ ಆಸಾತ ಪೋಣ ತೇ ಸೋಡಾಸ್ತ ಆಪ್ಲ್ಯಾ ಏಕಾ community ಖಾತಿರ ಕಾಮ ಕೋರ್ತಾತ. ಓಲ ಇಂಡಿಯಾ ಕೋಂಕಣೀ ಪರಿಷದ (ವ), ೨೩ ಜೇನ್ವರಿ ೧೯೭೮ ಸ್ಥಪಿತ ಝಾಲಿ ಆನಿ ಸೋರ್ವ ಘುಟಾಂಕ ವೋಟ್ಟುಕ ಆಡ್ಚೇಂ ಕಾಮ ಕೇಲೇಂ. ಎಕ ನೋವೇಂ ಸೋಂಸ್ಥಾ ಆಸಾ ವಿಶ್ವ ಕೋಂಕಣೀ ಪೋರಿಶದ ಆನೀ ತಾಂಚೇಂ ಇಚ್ಚಾ ಆಸಾ ಕ ವಿಷ್ವ ಭೋರ ಕೋಂಕಣೀ ಸೋಂಸ್ಥಾಮ್ಚೇ ಏಕವೋಟ್ಟ ಸೋಂಸ್ಥಾ ಆಸೋಂ. ತಾಚೇ ಸ್ಥಾಪೋಣ ೧೧ ಸೇಪ್ತೇಂಬರ ೨೦೦೫ ಆಕ ಝಾಲೇಂ [35].

ಕೋಂಕಣೀ ಖಾತಿರ ಕಾಮ ಕೋರ್ತೋಲೇ ಥೋದೇ ಸೋಂಸ್ಥಾ:

  • ಕೋಂಕಣೀ ಭಾಷಾ ಮಂಡಲ, ಮುಂಬೋಇ [36]
  • ಮಾಂಡ್ ಸೊಭಾಣ್, ಮಂಗ್ಳುರ್. ಕೊಂಕಣಿ ಭಾಸ್ ಆನಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಜೊಗ್ ವ್ನ್ , ವಾಗೊವ್ನ್ ಅನಿ ತಿ ಸುಂರ್ಗಾರಾವ್ನ್ ಮುಕ್ಲ್ಯಾ ಪಿಳ್ಗ್ಯೇಕ್ ಪಾವೊಂವ್ಚ್ಯಾ ವಾವ್ರಾಂತ್ ಮೆತೆರ್ ಅಸಾ.http://www.kalaangann.com
  • ತ್ರಿವೇಣಿ ಕಲ ಸಂಗಮ, ಮುಂಬೋಇ [37]
  • ತಾಮಾಸ ಸ್ಟೀವನ್ಸ ಕೋಂಕಣೀ ಕೇಂದ್ರ [38]
  • ವಿಶ್ವ ಕೋಂಕಣೀ ಕೇಂದ್ರ: ಏಕ ಸೋಂಸ್ಕ್ರುತಿಕ ಆನೀ ಭಾಸ ಪ್ರೋಚಾರ ಕೇಂದ್ರ ಜೇಂ ಮೋಂಗ್ಳಊರಾಂತ ಬಾಂಧುಂಕ ಯೇತಾ [39].
  • ಕೋಂಕಣೀ ಭಾಸ ಆನಿ ಸೋಂಸ್ಕ್ರಿತಿ ಪ್ರತಿಶತಾಣ(Konkani Language and Cultural Foundation): ವಿಶ್ವ ಕೋಂಕಣೀ ಕೇಂದ್ರ ಬಾಂಧ್ತೇಲೇಂ ಸೋಂಸ್ಥಾ [40].
  • ಗೋಆ ಕೋಂಕಣೀ ಆಕಾದೇಮಿ(GKA). [41]
  • ಡಲಗಾಡೋ ಕೋಂಕಣಿ ಆಕಾದೇಮಿ [42]
  • ಕರ್ನಾತಕ ಕೋಂಕಣೀ ಸಾಹಿತ್ಯ ಆಕಾದೇಮಿ [43]
  • ಕೋಂಕಣೀ ಏಕ್ವೋಟ್ಟ – ಗೋಂಯಾಂತ ಕೋಂಕಣೀ ಸೋಂಸ್ಥೇಂಚೋ ಏಕ umbrella organization. [44]
  • ವಿಶ್ವ ಕೋಂಕಣೀ ಸಮ್ಮೇಲನ (World Konkani Convention): ೧೯೯೫ ಥಾಉನ. [45]
  • ಕೋಂಕಣ ದಾಇಝ ಯಾತ್ರಾ: ಸೋರ್ವಾಂತ ಪೋರ್ನೀ ಕೋಂಕಣೀ ಸೋಂಸ್ಥಾ , ೧೯೩೯ ವೋರ್ಸಾ ಬೋಂಬೋಇಂತ ಕೋಂಕಣೀ stalwarts ಆನ ಚಾಲು ಕೇಲ್ಲಿ.[46]

ಕೋಂಕಣೀಂತ ವಿಶೇಶ ಲೇಖ[बदल]

  • ಕೋಂಕಣೀಂತ ಪೋಇಲೇಂ ಚಪೋಇಲೇಂ ಲೇಖ , ಏಕಾ ಇಂಗ್ಲಿಶ ಜಿಝುಇಟ ಪಾದ್ರೀನ ಬೋರೋಇಲೇಂ , ಫ್ರ. ತೋಮಾಸ ಸ್ಟೀವೇನ್ಸ, ೧೬೨೨ ವೋರ್ಸಾ ಅನೀ ತಾಚೇ ನಾಂವ "ಡೋವ್ಟ್ರಿನಾ ಕ್ರಿಸ್ತಾಮ"(ಪೋರ್ನೇಂ ಲಾತಿನ ಭಾಸ:”Dovtrina Cristi , ಮ್ಹೋಲ್ಯಾರ [47]
  • ಕೋಂಕಣೀ ಮಾಣ್ಸಾಗಂಗೋತ್ರಿ - ಪ್ರ. ಓಲಿವಿನ್ಹೋ ಗೋಮ್ಸ.
  • ವಜ್ರಾಲಿಖಾನೀ - ಶೇಣೈ ಗೋಂಯಬಾಬ
  • ಕೋಂಕಣೀ ಭಾಶೇಚೋ ಇತಿಹಾಸ - ಶೇಣೈ ಗೋಂಯಬಾಬ


ಆನೀಕಿ ಲೇಖ[बदल]

References[बदल]

  1. http://www.censusindia.net/results/eci11_page4.html
  2. http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=knn
  3. http://www.ethnologue.com/show_family.asp?subid=92010
  4. http://www.indiacatholic.com/goaandmangolorean.htm
  5. http://www.kamat.com/kalranga/konkani/konkani.htm Origins of the Konkani Language - Krishnanand Kamat
  6. http://www.colaco.net/1/nanduKonkaniRoots.htm Tracing the Roots of the Konkani Language - Dr. Nandkumar Kamat
  7. http://kokaniz.com/history.html
  8. http://www.kamat.com/kalranga/people/siddi.htm
  9. http://www.indiacatholic.com/goaandmangolorean.htm
  10. http://www.india-seminar.com/2004/543/543%20madhavi%20sardesai.htm
  11. http://www.goanews.com/shenoi.htm
  12. http://www.goanews.com/opinion.htm
  13. http://www.goacom.org/news/getStory.php?ID=2049
  14. http://www.konkaniworld.com/heritage/index.asp?id=246
  15. http://www.goacom.org/news/getStory.php?ID=2049
  16. http://www.india-seminar.com/2004/543/543%20madhavi%20sardesai.htm
  17. http://www.india-seminar.com/2004/543/543%20madhavi% 20sardesai.htm
  18. http://www.india-seminar.com/2004/543/543%20madhavi%20sardesai.htm
  19. http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=kok
  20. http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=knn
  21. http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=gom
  22. http://www.ethnologue.com/show_family.asp?subid=92010
  23. http://www.india-seminar.com/2004/543/543%20madhavi%20sardesai.htm
  24. http://www.censusindia.net/cendat/language/lang_table5.PDF
  25. http://www.languageinindia.com/may2001/bilingual.html
  26. http://www.india-seminar.com/2004/543/543%20madhavi%20sardesai.htm
  27. http://www.india-seminar.com/2004/543/543%20madhavi%20sardesai.htm
  28. http://www.india-seminar.com/2004/543/543%20madhavi%20sardesai.htm
  29. http://www.languageinindia.com/may2001/bilingual.html
  30. [1]
  31. http://www.goacom.org/news/getStory.php?ID=2049
  32. http://www.goacom.org/news/getStory.php?ID=2049
  33. http://timesofindia.indiatimes.com/NEWS/India/Goa_group_wants_Konkani_in_Roman_script/articleshow/1644404.cms
  34. http://www.hindu.com/2006/03/14/stories/2006031416160300.htm
  35. http://www.mail-archive.com/goanet@goanet.org/msg31466.html
  36. http://www.konkaniworld.com/thisweek/index.asp?id=47
  37. http://www.ekhabbar.com/appeal.htm
  38. http://www.tskk.org/
  39. http://www.konkaniworld.com/KBASP/index.asp?cat=Konkani%20World%20Centre
  40. http://www.ekhabbar.com/appeal.htm
  41. http://www.goakonkaniakademi.org/
  42. http://lists.goanet.org/pipermail/goanet-goanet.org/2004-November/021688.html
  43. http://www.hindu.com/2005/07/29/stories/2005072913820300.htm
  44. http://oheraldo.in/node/22730?PHPSESSID=7da2be3dbbb28e964eee3d1736859c2e
  45. http://www.konkaniworld.com/KBASP/index.asp?cat=Konkani%20World%20Centre
  46. http://www.mail-archive.com/goanet@goanet.org/msg17606.html
  47. http://www.konkaniworld.com/KBASP/index.asp?cat=Konkani%20World%20Centre

ಭಾಇಲೇ ವಿಬ್ಸಾಇಟ[बदल]

प्रारूप:Kd/Incubator

online]

online]

by Madhavi Sardesai

प्रारूप:Indo-Iranian languages

"https://gom.wikipedia.org/w/index.php?title=ಕೊಂಕ್ಣಿ_ಭಾಸ್&oldid=161584" चे कडल्यान परतून मेळयलें