प्रकाश पर्येंकार

विकिपीडिया कडल्यान
Jump to navigation Jump to search

प्रकाश पर्येंकार हें एक नामनेचें कोंकणी कथाकार.

भुरगेपण[बदल]

प्रकाश पर्येंकार हांचो जल्म धावें- तार हांगा शेतकार कुटुंबात जालो. तांचे भुरगेपण खेळिमेळीन आनी कश्टांनी गेलें. गोरवां राखप, शेतांत काम करप, काजू बागायतींत भोंवून काजी कुडावप सारकीं कश्टाचीं कामां भुरगेपणांत करचीं पडल्यांत. तेच भशेन न्हंयचेर वचून उदक हाडप, आयदनां घांसप, मिरसांग वाटप, भात कांडप, रांदप सारकीं घरकामां भुरगेपणांत वाट्यांक आयल्यांत. न्हंयचेर न्हावप, पावसाळ्यांत गरोवणेक वचप, गिमाळ्यांत रातची दिपकावणी करप सारक्या अस्सल ग्रामीण अणभवांनी तांची जीण समृध्द जाल्या. भुरगेपणांतले हे तांचे अणभव तांच्या दवरणें (2005) ह्या पुस्तकांत वाचपाक मेळटा.

शिक्षण[बदल]

तांचे शिक्षण एम. ए. (कोंकणी), एम. कॉम (मॅनेजमेंट), बी. एड. (कोंकणी) मेरेन जालां. तांचे मुळावें शिक्षण प्राथमीक विद्यालय, कुडशें सत्तरी हांगा मराठींतल्यान जालां. यत्ता पांचवी मेरेनचें शिकप अवर लेडी ऑफ लुर्डस हायस्कूल, वाळपय हांगा जालें. उपरांत आझमाने हायस्कूल, नेवरा तिसवाडी हांगा मुखावयलें शिकप घेवपाक गेले. शिकपाची तिव्र इत्सेक लागून फकत कांय दिसांची वळख मंगलदास नायक हांचे कडेन जातकच तांणी ताका आपल्या घरा व्हेलो. थंय तांणी बारावी (कॉमर्स) मेरेनचें शिक्षण पुराय केलें.

जीवन[बदल]

तांच्या नेवरा गांवातल्या राबित्यान तांचें जिवन बदलून गेलें. मंगलदास नायक हांचें शेतकार कुटूंब आशिल्ल्यान प्रकाश पर्येंकाराक थंय मरड, वांयगण आनी खाजन शेतांचीं काम करपाची संद मेळ्ळी. मरड शेतांत जोत धरपाक ते थंयच शिकले. खाजन शेतांत खण्णी घालप, माय म्हयन्याच्या भर वतांत मेरो घालप, शेत लुवप, आडवां एकठांय करप, मळप, मळिल्लें तण फापडप, तणाचे पेंडके बांदप, ते माथ्यार धरून घरा हाडप सारकीं आनी हेर शेताच्या कामाचो अणभव नेवरा शिकता आसतना तांका घेवपाक मेळ्ळो.

गोरवांचें शेण काडप, गोरवांक तण घालप, सकाळीं फुडें दूद विकप आनी मागीर शाळेक वचप, सांजवेळार बांयचें उदक काडून तें घरा हाडप, दोंगरार वचून जळोव हाडप सारकीं कश्टांच्या कामांक लागून तांचें जीवन अदीक समृध्द जावंपाक संद मेळ्ळी. एक खेडवळ सत्तरीतलो भुरगो तिसवाडी सारक्या वांठारात ल्हानाचो व्हड जातना मानसीक नदरेन सशक्त जावपाक मदत जाली.

बारावीचें शिकप पुराय जाले उपरांत धावें- तार सत्तरी हांगा आपल्या मूळ घरा येतकच महाविद्यालयीन (1988-89) शिक्षणाक सुरवात जाली. शासकीय महाविद्यालय साखळी हांगा वाणिज्य शाखेचें शिक्षण घेतना वाचनाचे आवडीक ग्रंथालयाची जोड फाव जाली. थंय साबार कोंकणी पुस्तकांचे वाचन करपाची संद मेळ्ळी. लेखनाक मराठी कविता बरोवन सुरवात जाल्ली. पूण मुखार कोंकणी भाशेंतल्या साहित्याची आवड वाडिल्ल्यान कोंकणी कविता आनी कथा लेखनाक सुरवात केली. तांची पयली मराठी कविता दै. तरूण भारत ह्या दिसाळ्यांत जाल्यार पयली कोंकणी कथा एक वाट दुख्खाची... महाविद्यालयाच्या वर्सुकी अंकांत उजवाडा आयल्या. ह्या वेळार प्रा. सुनिता काणेकार हांचें तांका मोलाचें मार्गदर्शन फाव जाल्लें. आंतर महाविद्यालय कविता सर्तीनी मेळिल्ल्या इनामांक लागून कविता लेखन करपाची उर्बा वाडली. ह्या काळांत खोडयें सत्तरी हांगा रावपी सर्गेस्त शांती तेंडुलकार हांची वळख ताच्या मोग-या आटी ह्या ताच्या कोंकणी कविता झेल्याच्या प्रकाशन सुवाळ्या वेळार जाली.

कोंकणीतले जेश्ट कवी डॉ. मनोहरराय सरदेसाय, श्री. पुंडलीक नायक, नागेश करमली आनी नारायण देसाय हांची जाल्ली भेट खूब महत्वाची थारली. मुखार शांती तेंडुलकार हांचे कडलो संबंद वाडिल्ल्यान कोंकणी कार्यावळीनी भाग घेवपाक आनी सत्तरी वांठारात कार्यक्रमांचें आयोजन करपाक संद तांका मेळत गेली. कोंकणी कविता संमेलन, पर्यावरण आनी चली जाली ह्या पथनाट्यांत वांटो घेवंपाची संद पणजी दूरदर्शनाचेर मेळिल्ल्यान कोंकणी मळार काम करपाची तांची उर्बा वाडत गेली.

मुखार शांती तेंडुलकार हांणी फुडाकार घेवन स्थापिल्ल्या आमचो पंगड हे संस्थेचो संस्थापक अध्यक्ष जावपाचो मान तांकां फाव जालो. हे संस्थेचे वतीन कवितेचीं कृती सत्रां, कविता सर्त, कथा सर्त सारके कार्यक्रम हेर वांगड्याच्या आदारान सत्तरींत आनी हेर वाठांरात आयोजीत करपाची संद तांकां मेळ्ळी. तिसरें अखिल गोंय कोंकणी सेवा संस्थाचें संमेलन शांती तेंडुलकाराच्या मार्गदर्शना खाला संपन्न जालें. ताका त्या वेळार बरो प्रतिसाद फावो जाल्लो. ह्या आयोजनांत प्रकाश पर्येकार हांचो सक्रीय वांटो आशिल्लो.

शांती तेंडुलकार हांचे फाटल्यान आमचो पंगडाचें कार्य चलयतना प्रकाश पर्येंकारा वांगडा सर्गेस्त शाबा कुडतरकार, नकूळ वेळुस्कार, देऊ झोरे हांचो महत्वाचो हात भार आशिल्लो. आकाशवाणी पणजी केंद्राचेर साबार फावट युवावाणी कार्यवळी सादर केल्यात ह्या वेळार प्रकाश पर्येंकार हांचे वांगडा शाबा कुडतरकार, नकूळ वेळुस्कार, गजानन मेस्त, आशा सावंत आनी हेर कलाकार वांटेकार जाताले.

ग्रामीण विकास शिक्षणीक संस्था, वाळपय हे संस्थेत आयोजीत केल्ल्या कोंकणी एकांकीका संर्तीत आमचो पंगड हे संस्थेन सगळ्या सर्तीनी वांटेकार जावन साबार इनामां जोडल्यां. ह्या वेळार, शाबा कुडतरकार, नकूळ वेळुस्कार, देऊ झोरे, आशा सावंत, मंदार गणपुले, तुळशिदास सावंत, गणेश पर्येंकार, सुरेश गांवकार आनी हेर कलाकार वांटो घेताले. तशेंच आमचो पंगड हे संस्थेचे वतीन गोवा युवा महोत्सवांत वांटेकार जावन सर्तीनी इनामां जोडल्यांत. ह्या सगळ्या गजालीनी प्रकाश पर्येंकार हाणी पड्ड्या फांटल्यान रावून तांत्रीक गजाली सांबाळ्ळ्यात आनी सदांच संघटणा बांदपाचें काम केलां

गोंय विद्यापीठांत शिकतना कोंकणी सरस्पत मंडळा वतीन उजवाडा येवपी अंतर्मन ह्या वण्टी पत्रकाचे ते पयलें संपादक आसून त्या वेळार तांचो सहकारी श्रीकांत पालसरकार हांणी बरोवन दिग्दर्शीत केल्ली जाग आयली दोंगराक ही एकांकीका गोवा कला अकादमीचे एकांकीका सर्तीत सादर केल्ली. हे एकांकीकेत प्रकाश पर्येंकार हांचो राखण्याचो अभिनय तुस्त करपा सारको आशिल्लो. मुखार गोवा कोंकणी अकादेमी आयोजीत ठाणे सत्तरी हांगा आमचो पंगड हे संस्थेन राखण नाटक सादर केल्लें. भौ. पुंडलीक नायक लिखीत ह्या नाटकांत मोनेप्पा ही महत्वाची भुमिका प्रकाश पर्येंकार हांणी साकार केल्ली.

कोंकणीत एम. ए (1993-94) जाले उपरांत शासकीय महाविद्यालय मार्शेल- खांडोळा आनी शासकीय महाविद्यालय साखळी हांगा ते कोंकणी शिक्षक म्हण रूजू जाले. ताचे उपरांत विश्वनाथ महादेव परूळेकार उच्च माध्यमिक विद्यालयांत (1995-96) पूर्ण वेळ शिक्षक म्हण शिकोवपाक लागले. थंय तांच्यानी साबार साहित्यीक आनी सांस्कृतीक कार्यक्रम राबयले. तातूंतलो एक महत्वाचो कार्यक्रम म्हळ्यार तांच्यानी सुरू केल्ली अखिल गोंय विश्वनाथ महादेव परूळेकार यादस्तीक कोंकणी काव्य वाचन सर्त. उच्च माध्यमिक पांवड्यार जावंपी ही सर्त आयजूय चालू आसा.

ह्याच काळांत सावर्डें सत्तरी हांगा सुरू जाल्ले खनीज खणिच्या लढ्याचें फुडारपण प्रकाश पर्येंकार हांणी केलें. सावर्डे खण विरोधी संघर्श समिती स्थापून ते ताचें निमंत्रक जाले. हो जैतीवंत लढो स म्हयने चल्लो आनी थंयची खनीज खण कायमची बंद पडली. 1999 वर्सा सावन ते कोंकणी विभागांत अध्यापनाचें काम करतात. ह्याच काळांत ते म्हादय बचाव अभियान हे म्हादयचे राखणे खातीर स्थापन केल्ले संस्थेचे वांगडी जाले. सुरवेक सहसचीव आनी उपरांत भांडारी म्हण तांच्यानी काम पळयलें. वयर उस्तें तें सकयल गांजे मेरेन पुरण शेतां कसोवपी शेतकारांची म्हायती एकठांय करून म्हादय न्हंयचे तडीर आशिल्ल्या पुरण शेताचेर पुरायपणान अभ्यास करपी ते पयले अभ्यासक.

1998 वर्सा प्रकाश पर्येंकार हांणी थळाव्या युवकांक एकठांय करून ज्ञानसागर कला संघ हे संस्थेची स्थापणूक केली. ताचे उपरांत 2000 वर्सा ज्ञानसागर कला संघ शिक्षणीक संस्थेची स्थापणूक करून ज्ञानसागर विद्या मंदिर हे मराठी प्राथमीक शाळेची सुरवात केली. आयज हे संस्थेची स्वताची इमारत आसून विद्यार्थ्यांचो सर्वांगीण विकास जावंचो म्हण थंय प्रयत्न चल्ल्यात. तशेंच 2003 वर्सा वनश्री ही विद्यार्थ्यांचो आस्पाव आशिल्ली पर्यावरण राखणे खातीर संस्था प्रकाश पर्येकार हांणी स्थापली.

ज्ञानसागर कला संघ हे संस्थेचे वतीन फाटलीं 14 वर्सा मुखेल संयोजक ह्या नात्यान ते सैम भोंवड्यांचें आयोजन करता. तशेंच म्हादय बचाव अभियानाचे वतीन साबार फावट घांट माथ्यार भोंवडी करून थंयचो सैम आनी थळाव्या लोकांचे प्रस्न जाणून घेतल्यात. 2002 वर्सा केल्ली म्हादय परिक्रमा आनी ताचे उपरांत घाट माथ्यार केल्ल्यो साबार भोंवड्यांक लागून म्हादयः काळजांतल्यान कागदार (2011) सारकें महत्वाचें पुस्तक ते बरोंवक पावले. सैमातल्या विवीध खाशेलपणांचें तांच्यानी लागींच्यान निरिक्षण केल्ल्यान इगडी बिगडी तिगडी था (2006) सारकें पर्यावरणाचो संदेश दिवपी बालनाट्य तांच्या हातांतल्यान बरोवन जालां.

कोंकणी साहित्याच्या मळार प्रकाश पर्येंकाराची वळख एक कथाकार म्हण आसा. आयजवेर तांच्यानी तिसावयर कथा बरोवन उजवाडा हाडल्यात. तांच्या चंद्रकोर, मोनेळ माया हांचेर लघू फिल्म आनी गळ्यांतलो खुरीस ह्या कथांचेर फिल्म तय़ार केलां. तांचे कथेंत ग्रामीण जीवन आनी सैमाचीं विवीध आंगा मुखेलपणान येतात. तांचे चंद्रकोर हे कथेक नवी दिल्लीचे कथा हे संस्थेचो 2003 वर्साचो राष्ट्रीय कथा पुरस्कार फाव जाला. तांच्यो कांय कथा कोंकणी कथा मराठीत ह्या केंद्रीय साहित्य अकादेमीन उजवाडा हाडिल्ल्या प्रतिनिधीक कथा संग्रहात म्हाबळी कथेचो आस्पाव जाला. इन्स्टिट्यूट मिनेझीस ब्रागांझा, पणजी हे संस्थेन उजवाडा हाडिल्ल्या कथावली आनी गोवापुरी ह्या प्रातिनिधीक कथा संग्रहात वर्सल आनी ते पोट घेवन गेले... ह्या कथांचो आस्पाव जाला.

तांच्यो कांय कथा इग्लेज, पुर्तुगेज, मराठी, हिन्दी, मलयाळम, उडिया, काश्मिरी, कन्नड आनी तेलगू भाशेंत अणकारीत जाल्यात. वर्सल ही कथा गोवा शालांत मंडळान तयार केल्ल्या यत्ता णवेच्या पाठ्य पुस्तकांत आस्पावल्या. कोंकणी कथा अणकारीत जावन समकालीन भारतीय साहित्य, नवी दिल्ली; इन्डीयन लिटरेचर नवी दिल्ली; भाषा, नवी दिल्ली; आय.एन.एस.ए., निव्ज लॅटर, नवी दिल्ली; साहित्य अमृत, नवी दिल्ली; कथा प्रायज स्टोरीस, नवी दिल्ली; हिन्दुस्थानी जबान, हिन्दुस्थानी प्रचार सभा, गिरगांव मुंबई; गोवन ऑब्झर्वर, पणजी; दी नवहिंद टायम्स, पणजी; गोवा टुडे , पणजी; हिन्दुस्तानी जबान, मुंबई ह्या नेमाळ्यांनी उजवाडा आयल्यात.

अणकाराच्या मळारय तांचो थोडो हातभार लागला. देखणी बायको दुस-याची हें अशोक पाटोळे हांचें मराठी नाटक तांच्यानी कोंकणीत रुपांतरीत केलां. अंधो का हाथी ही शरद जोशी हांची हिन्दी एकांकी कोंकणीत रूपांतरीत केल्या. जाल्यार देहभान हें अभीराम भटकमकर हांचें मराठी नाटक कोंकणीत अणकारीत केलां. ह्या नाटकाक सादरीकरणा खातीर गोवा कला अकादमी, पणजेचें पयलें इनाम फाव जालां. राजेश पांड्या हांच्यो मूळ गुजराती भाशेंतल्यो पांच कविता मराठी भाशेंतल्यान कोंकणीत अणकारीत केल्यात. Circles (Nasir Mansoor), The Glaze Eyes( Avatar Krishna Rehbar) आनी Whose Turn Now (Shankar Raina) हांच्यो मूळ काश्मिरी कथा इग्लेजींतल्यान कोंकणीत अणकारीत केल्यात. कमलेश हांची मरीअम ही हिन्दी कथा कोंकणीत अणकारीत केल्या. वासुदेव बळवंत फडके मूळ मराठी भाशेंत आशिल्लें चरित्र कोंकणीत अणकारीत केलां.

पुरस्कार[बदल]

तांच्या लेखनाची दखल घेवन साहित्या खातीर तांका साबार पुरस्कार दिवन भोवमानीत केला.

1. कथा पुरस्कार, नवी दिल्ली - 2003

2. कोंकणी भाशा मंडळ, गोंय हांचो "दवरणें" पुस्तकाक साहित्य पुरस्कार - 2006

3. भाऊराव देवरस सेवा न्यास, लखनव (उ.प्र) हांचो पं. प्रतापनारायण मिश्र-स्मृति युवा साहित्यकार सम्मान - 2007

4. धि गोवा हिंदु अँसोसिएशन, मुंबय हांचो "दवरणें" पुस्तकाक कविवर्य पद्मश्री बाळकृष्ण भ. बोरकर स्मृती पुरस्कार – 2007

5. गोवा कोंकणी अकादेमी, पणजी हांचो "दवरणें" पुस्तकाक सर्वोत्कृश्ट साहित्य पुरस्कार - 2008

6. टी. एम.ए पै फाऊडेशन्स, मणीपाल कर्नाटक हांचो "दवरणें" पुस्तकाक तोखणायेचो साहित्य पुररस्कार - 2008

7. 11 वें युवा कोंकणी साहित्य संमेलन, गोंय हांचो सर्गेस्त मेघःश्याम नायक यादस्तीक युवा साहित्य पुरस्कार - 2009

8. केंद्रीय साहित्य अकादमी, नवी दिल्ली हांचो "इगडी बिगडी तिगडी था" पुस्तकाक बालसाहित्य पुरस्कार - 2010

9. गोंय सरकार हांचो युवा सृजन पुरस्कार - 2010

10. ग्रामीण विकास सांस्कृतीक संस्था, वाळपय हांचो सत्तरी अस्मिताय पुरस्कार - 2011

11. "म्हादय:काळजांतल्यान कागदार..." ह्या पुस्तकाखातीर गुंडू सिताराम आमोणकार उत्कृष्ठताय पुरस्कार – 2011

12. "म्हादय:काळजांतल्यान कागदार..." ह्या पुस्तकाक कोंकणी कला साहित्य केंद्र, कुडचडें हांचो 2012 वर्साचो जनगंगा पुरस्कार.

13. गोवा कोंकणी अकादेमी, पणजी हांचो "म्हादय:काळजांतल्यान कागदार..." ह्या पुस्तकाक संशोधन विभागांत सर्वोत्कृश्ट साहित्य पुरस्कार - 2013.


तशेंच 2004 वर्सा शासकीय महाविद्यालय हांगा जाल्ल्या 4 युवा साहित्य संमेलनाचे ते अध्यक्ष आशिल्ले. जाल्यार वाळपय हांगा जाल्ल्या 7 व्या गोवा युवा महोत्सवाचे ते सरचिटणीस आशिल्ले. कोंकणी भाशा मंडळ - गोवा, गोवा कोंकणी अकादेमी – पणजी , गोंय विद्यापीठ आनी हेर साबार संस्थाच्या मंडळांचेर तांच्यानी महत्वाचें काम केलां. वयल्यां कांय पुस्तकां भायर कारबारी कोंकणी (सहलेखक- 1999) जाल्यार कोल्यांचीं नाडेपेन्ना (2010) आमचे आमी (कविता संग्रह), म्हादय काळजांतल्यान कागदार हीं पुस्तकां बरयल्यांत. वर्सल (कथा संग्रह) हे तांचें पुस्तक प्रकाशनाचे वाटेर आसा.

जीवन हें खूब सुंदर आसा. तें अदीक सुंदर करप आमच्यात हातांत आसा अशें मानपी प्रकाश पर्येंकार हे सतत कार्यरत आसतात. सत्तरीचो सर्वांगीण विकास जातलो जाल्यार आमी शिक्षणाक चड महत्व दिवंक जाय अशें सांगपी प्रकाश पर्येंकार आपल्या गांवात शिक्षणीक संस्था सुरू करून आपले परीन निश्टेन काम करता. सामाजीक परिवर्तन घडटना मानवी मनांत विज्ञानीक दृश्टीकोण रूजवणा येवपाची गरज आसून सैम आनी पर्यावरणाचो समतोल सांबाळप अत्यंत गरजेचें आसा अशें प्रकाश पर्येंकार म्हणटात.

लेखक ह्या नात्यान ते सदांच सामाजीक आनी पर्यावरणीय प्रस्नाकडेन ते आत्मीयतेन पळयतात. पुराय म्हादय देगणातलें जीवन आमच्या कोंकणी साहित्यांत येवंक जाय असों तांचो हावेस आसा. बदलत्या सामाजीक जाणिवांचेर आमच्या साहित्यान भाश्य करपाक जाय तेन्नाच कोंकणी साहित्याचें दालन अदीक समृध्द जातलें.

संदर्भ[बदल]

"https://gom.wikipedia.org/w/index.php?title=प्रकाश_पर्येंकार&oldid=177714" चे कडल्यान परतून मेळयलें